Album Fungoj, insektoj kaj alio from Harri Laine

Aŭtuno antaŭeniras

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Fri, 17 Oct 2008 10:17:32 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Preskaŭ unu monato pasis post mia antaŭa foto pri ĉi tiu korta sorpujo. Jam tute forfalis la folioj kaj ĵus vizitis la arbon svarmo da turdoj, kiuj rapide senberigis ĝin.

Jen la antaŭa bildo de la mezo de septembro.

Vakcinioj favorpreze

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Sun, 28 Sep 2008 09:57:29 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Jen aldono al mia ĵusa albumo “Fungoj, insektoj kaj alio”, kie mi parolis ankaŭ pri vakcinioj. Loka butiko ofertis hieraŭ (27 sep 2008) ruĝajn vakciniojn: 5 kilogramoj kostas 19.95 eŭrojn. La butiko aldonas, ke estas finnaj beroj. La aliaj “favorprezaj” specialaĵoj de la tago estis akvomelonoj (69 cendo/kg) kaj bova femuraĵo (6.99 eŭroj/kg).

Jam sekaj

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:10:03 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Estas tre facile sekigi funelkantarelojn. Ofte sufiĉas lasi ilin kuŝi en seka ĉambro, disigitaj, por kelkaj tagoj. Dum la sekiĝo la pezo dekoniĝas. Sekfungoj bone konserviĝas en zorge fermita ujo. Por ŝpari je volumeno, oni simple pecetigu la fungojn: sub premo ili krake frakasiĝas. – Ne ĉiaj fungoj taŭgas por sekigo: iuj iĝas ledecaj, ĉe aliaj ŝanĝiĝas la gusto.

Rikoltaĵo

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:10:10 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Jen la fruktoj de eta promenado. Kontrolitaj pri larvoj kaj purigitaj, ili nur atendas konsumadon.

Jam portitaj hejmen

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:10:19 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Ne multego, sed estis plezuro flaradi la odoron de aŭtuna arbaro, dum ĉirkaŭ unu horo . La korbo estas tipa manlaboraĵo farita el lignobendoj, longaj rabote eltranĉitaj lamenoj. Tre oportuna por kolekti fungojn kaj, kiel vi vidas, ankaŭ kiel tenilo por tranĉilo.

Ĝi naĝas!

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:19:37 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Je la kukolo, ĝi eĉ kapablas naĝi! La cervomuŝoj estas legende malfacile mortigeblaj. Simple premi ilin inter du fingroj, kiel oni mortigus kulon aŭ dom-muŝon, nur ŝajnas plivigligi la besteton. Ĝia korpo estas iel risorteca kaj la kitina “haŭto” estas kirase fortika. Do, mi simple ĵetis la tiklan insekton en necesseĝon kaj gargaris tiun. Sed ne, la insekto ne malaperis. Eĉ post la ŝprucego ĝi plu flosis kaj gaje (?) ĉirkaŭnaĝis en la pelvo.

Postrikoltaĵo

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:19:38 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Veninte hejmen mi sentas, ke jukas mia kapo. Ĉu iu tiklas kaj moviĝas tie? Ho jes, jen cervomuŝo. Ĝi volis trafi alkon, aŭ eble cervon, sed ĝi ne estas tre distingo-kapabla. Ĝi nur celas ion varman kaj moviĝantan kaj tiel povas trafi homon.

Plej ofte cervomuŝo, kiu flugis sur homon, nur rampas en la vestaĵoj aŭ hararoj kaj povas malplaĉe tikli. Sed ĝi tamen iam ankaŭ pikas kaj iom gustumas la sangon. Ĉar homa sango ne taŭgas por ĝi, okazas vera insekta tragedio: Trovinte varmasangan beston, sidante meze de ties haroj, ĝi instinkte forfaligas la flugilojn. Same ĝi faras trafinte homon. Post tio ĝi jam ne kapablas forflugi por trovi pli konvenan sangodonanton. Forĵeti la flugilojn estas utila ago, kiam la muŝo troviĝas en felo de ĝusta besto: ĝi neniam plu bezonos flugi, ĉar la tutan reston de sia vivo ĝi pasigos sur ties harplena haŭto, kaj flugiloj nur malfaciligus moviĝadon en la vilo. Sed, se ĝi elektis malĝustan beston, ekzemple homon, ĝi estas simple kondamnita morti, ĉu je malsato, ĉu je ies kruelaj manoj.

Cervomuŝo, Lipoptena cervi, apartenas al t.n. pediko-muŝoj. Ĝi vivas en mezvarmaj partoj de Eŭropo kaj Azio (laŭdire homo enkondukis ĝin ankaŭ en nordan Amerikon). Ĝi alvenis Finnlandon antaŭ pli ol 40 jaroj, de la sudoriento, kaj iom post iom disvastigis sian teritorion al la tuta lando. Ĝi estas pli ĝenaĵo ol danĝeraĵo kaj troviĝas iam abunde en arbaroj kie vivas alkoj kaj cervoj. Mi fotis ĝin nur post kiam ĝi forĵetis siajn flugilojn. Por foto pri flugilhava cervomuŝo, vidu ekz, en Vikipedia artikolo

Kaliketoj

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:20:28 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Mi memoras, ke iam antaŭ multaj jaroj, EAF aranĝis konkurson pri tradukado el la finna lingvo en Esperanton. En la poezia branĉo premion (verŝajne la unuan) gajnis Terttu Tyynelä, kiu tradukis poemon de Helvi Juvonen, titolitan Pikarijäkälä. Ŝi elektis por la nomo la tradukon “Kalikolikeno”. Temas pri eta kreskaĵo, kies formo similas kalikon, trinkvazon. Troviĝas pluraj specoj, jen unu. Ĉi tiuj kaliketoj ne estas la plej tipe kaliko-formaj, sed vi vidas la esencon: ĉe la pinto ili havas kavaĵon, kie povas kolektiĝi guto da akvo. – Mi esperas, ke ie konserviĝis la traduko de Terttu.

Eĉ ĉi tie

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:20:35 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Forirante mi rimarkas, ke ja eĉ ĉi tie, for de urba bruo, en la subvoja pasejo, aktivis la farbuloj, kies kreaĵoj kutime aperas en pli publikaj lokoj. Eble ili nur ekzercis sin por poste transiri al produktado pli videbla.

Alkoj, timu!

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:20:46 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Rande de areo, kie arboj estis forhakitaj, oni bone vidas eĉ malproksimen,. Ĉi tio estas taŭga loko por ĉasista paf-turo. La alkoĉasa sezono komenciĝas la lastan sabaton en septembro kaj daŭras ĝis jarfino. Por ĉasi alkojn oni bezonas permesilon, kiu kostas 100 eŭrojn por plenkreska alko, 34 eŭrojn por alkido. Oni mortigas ĉiujare ĉ. 50 000 bestojn.

Cimo

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:21:01 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Iam oni renkontas bero-cimon. Eĉ se oni ne vidas la insekton mem, ĝian ĉeeston anoncas malplaĉa odoro. (Povas esti, ke ĉi tiu individuo estas ordinara bero-cimo Dolycoris baccarum, sed ekzistas multe da insektoj, ofte kun nur subtilaj diferencoj, kaj mi nur malbone konas ilin.)

Ruĝaj vakcinioj

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:21:08 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Beroj de ruĝa vakcinio, 5- ĝis 10-milimetraj, estas unu el la gravaj naturproduktoj de niaj arbaroj, Ili maturiĝas en septembro, ie eĉ pli frue. La acidaj beroj (oni ofte aldonas sukeron) bongustigas diversajn pladojn kaj estas facile konserveblaj. Tradicie oni simple konservis ilin iom dispremitaj en sia propra suko, en granda vazo metita en kelon aŭ alian malvarman lokon. La beroj enhavas sufiĉe da naturaj, konservaj acidoj por malhelpi ŝimojn kaj alian biologian difekton. Nun oni povas konservi ilin en hejma frostujo aŭ simple aĉeti ilin frostaj.

Ruĝa vakcinio Vaccinium vitis-idaea, kreskas sovaĝe en tuta Finnlando kaj vaste en la plej nordaj arbaroj de la mondo. Estas enigme, kial Karolo Lineo (Carl von Linné, Carolus Linnaeus), la fondinto de la scienca klasado kaj nomado de bestoj kaj kreskaĵoj, elektis nomi ĉi tiun nordan beron vitis-idaea, “vinberujo de Monto Ida”. Eblas elekti el du “Montoj Ida”, unu en nuna Grekujo, alia en Turkujo, sed verŝajne sur neniu el tiuj du montoj kreskas ruĝaj vakcinioj.

Migrinta ŝtonego

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:21:14 +0000

Harri Laine has posted a doc:

La glacia epoko movis eĉ ŝtonblokegojn. Fine ĉio fordegelis kaj la ŝtonego restis senmova, post eble plurcent-kilometra vojaĝo. Ĉi tiu migrobloko estas ĉ. kvin metrojn alta.

Necesejo 2

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:21:30 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Ĉi tion ne faris melo. Verŝajne estis alko..

Necesejo

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:21:46 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Verŝajne necesejo de melo. Meloj tenas sian neston kaj ĝian ĉirkaŭaĵon puraj kaj regule fekas en samaj lokoj. Jen jam videblas ankaŭ fungoj, parte putraj.

Multaj enirejoj

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:22:00 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Estas kvino da uzataj pordoj al la subtera mondo kaj pluraj ŝajne jam ne uzataj. Ĉi tio devas esti hejmo de melo, eble tuta familio. Mi ekkomprenas, kial mi trovis preskaŭ neniun manĝeblan fungon en la proksima arbaro. Estas aŭtuno, kaj meloj (Meles meles) devas vigle grasigi sin por la vintro, ĉar tiam ili nur dormados plurajn monatojn. Meloj estas ĉiomanĝuloj kaj certe ŝatas ankaŭ fungojn. – Ankaŭ aliaj bestoj povas vivi en subteraj loĝejoj, ekz. vulpoj kaj procionhundoj iam ekloĝas en nestoj fositaj de meloj.

Helica ligno

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:22:15 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Ĉi tiu arbo eble havis jam putran internon sed plu tenacan eksteran tavolon, kiam ĝi fine falis, Ĉu torda turniĝo okazis dum la falo, aŭ ĉu la trunko jam staris kun tia ŝraŭba strukturo?

Pli da fosaĵoj

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:22:15 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Fosaĵojn kaj truojn mi vidas diversflanke. La grundo ĉi tie ŝajnas esti sabla, facile fosebla, kaj la truoj indikas tutan tunelaron subteran, eble loĝejon de granda familio. La grundo loke tiom malfirmiĝis, ke radikoj de grandaj arboj ne plu fortike fiksiĝis en la tero, kaj okazaj ventegoj faligis kelkajn.

Ha, iu loĝas ĉi tie!

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:22:30 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Pli proksime mi vidas, ke la tereno ie-tie estas fosita, kaj ĉie troviĝas freŝaj signoj pri moviĝado. La truoj estas ies pordoj al la subtero.

Kio faligis la arbojn?

nobody@ipernity.com (Harri Laine) — Thu, 25 Sep 2008 07:22:45 +0000

Harri Laine has posted a doc:

Mi jam estas fore en arbaro. Ne plu klare aŭdeblas la konstanta bruo de aŭtoj sur la vojego. Antaŭ mi, inter la altaj piceoj, videblas falintaj arbotrunkoj, dise kuŝantaj sur la grundo. Kio okazis? Ne ofte vento tiele, diversdirekte, renversas dikajn trunkojn meze de arbaro.