Posts from Vladimír Türk*

kalendaro - kalendář

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Sun, 13 Dec 2009 21:21:51 +0000

Estimataj, jen http://www.ipernity.com/doc/tuurq/6801144 alŝuteblas kalendaro por la venonta jaro, kreita de V. Dvořák el la urbo Moravské Budějovice. Mi sendos ĝin al ĉiuj anoj de mia reto por informi pri la E-muzeo. La urbo fieras ankaŭ pri E-paĝaro: http://www.svitavy.cz/esperanto/ Bonvolu konsideri ĉi artikolon sincera bondeziro por la Nova jaro kun same sincera, malgraŭ tro ofte uzata: ĉion bonan, precipe la sanon kaj eble eĉ pli forte - ĉefe estu kontentaj! Feliĉa ja oni povas esti nur escepte.

Mortis mia amiko - Umřel mi kamarád

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Sat, 10 Oct 2009 10:05:49 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Hodiaŭ matene mi igis morta mian plej bonan amikon. Li ĝisvivis preskaŭ dek ses jarojn, el kiuj eble dek tri li dormis en mia lito. Dum la lastaj tri jaroj li ne plu kapablis mem saltatingi ĝin, do li dormis tuj apude. La lastan semajnon li ne kapablis eĉ mem ekstari, do mi fine decidis dormigi lin.

Kune ni iris centojn da kilometroj perpiede dum niaj longaj promenoj, li akompanis min dum semajnofinaj vagadoj, dormis en mia dormosako sub stelplena ĉielo, kuradis apud mia biciklo aŭ laŭte bojis en sia korbeto sur la biciklostirilo.

Longajn horojn li kuŝadis ĉe miaj piedoj, dum mi sidis ĉe mia komputilo aŭ legis. Li ŝatis esti centro de atento, fotadon kaj bonan manĝon.

Kaj nun li estas morta kaj mi enfosis lian korpon ĉe nia domo. Kaj malĝojas.

Dnes ráno jsem nechal umřít svého nejlepšího přítele. Dožil se skoro šestnácti let, z toho asi třináct spal v mé posteli. Během posledních tří let už tam nedokázal sám vyskočit, proto spal hned vedle. Poslední týden už se nedokázal ani sám postavit, takže jsem se nakonec odhodlal dát ho uspat.

Prošli jsme spolu při našich dlouhých procházkách stovky kilometrů, provázel mě na víkendových vandrech, spal v mém spacáku pod hvězdnatým nebem, běhával vedle mého kola nebo hlasitě štěkal ve svém košíku na řidítkách.

Dlouhé hodiny lehával u mých nohou, když jsem seděl u počítače nebo četl. Rád byl středem pozornosti, miloval focení a dobré jídlo.

A teď je mrtvý a já jsem zakopal jeho tělo u našeho domu. A jsem smutný.

Forgesita datreveno - Zapomenuté výročí

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Thu, 08 Oct 2009 09:12:57 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

La 6-a oktobro pasis en Ĉeĥio tute senatente. Bedaŭrinde, ĉar mi naive atendis aŭdi en radio aŭ legi en ĵurnaloj mencion pri grava evento.

Ĝuste la 6-an de oktobro 1944, post sangoplenaj bataloj, soveta 38-a armeo, gvidata de generalo Moskalenko, transiris la ŝtatlimon kaj eniris tiaman Ĉeĥoslovakion. En ĝia kadro batalis ankaŭ memstara ĉeĥoslovakia brigado, gvidata de generalo Ludvík Svoboda.

Antaŭ ol liberigi la tutan Čeĥoslovakion (krom malgranda okcidenta parto), Ruĝa armeo perdis ankoraŭ 40 mil soldatojn (se mi bone memoras kaj se la nombro estis laŭfakte instruata dum mia lerneja epoko).

Jes, Stalin estis la sama diktatoro kiel Hitler, eble eĉ pli terura (mia patro diradis, ke ili ambaŭ povus kuntiri unu ŝarĝveturilon).

Jes, tri jarojn post la milito venis komunista reĝimo.

Jes, sovetaj tankoj eniris mian landon denove en la jaro 1968.

Sed tamen ĉi ĉio okazis nur poste kaj mi konsideras nunan silenton nigra maldankemo, estimas la verŝitan sangon kaj restos ĉiam dankema por la liberigo de mia lando.

6. říjen minul v Česku bez povšimnutí. Bohužel, protože jsem naivně čekal v rádiu nebo v tisku nějakou zmínku o důležité události.

Právě 6. října 1944 po krvavých bojích, sovětská 38. armáda generála Moskalenka překročila státní hranici a vstoupila do tehdejšího Československa. V jejích řadách bojoval také 1. samostatný československý armádní sbor pod velením generála Ludvíka Svobody .

Než Rudá armáda osvobodila zbytek Československa (kromě malé části na západě), ztratila ještě 40 tisíc vojáků (jestli si dobře pamatuji svá školní léta a jestli bylo tehdy to číslo správné).

Ano, Stalin byl stejný diktátor jako Hitler, možná ještě horší (můj táta říkával, že oba mohli být zapřaženi do stejné káry).

Ano, tři roky po válce začala vláda komunistů.

Ano, sovětské tanky vjely do mé vlasti znovu v roce 1968.

Ale tohle všechno se stalo až potom a já považuji současné mlčení za černý nevděk, vážím si prolité krve a budu vždy vděčný za osvobození naší země.

http://zpravy24.pantax.cz/2005/10/07.10.05.htm

Kastelo Kratochvíle - ĉiĉerona teksto

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Thu, 01 Oct 2009 09:56:49 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Historio de la kastelo Kratochvíle

En la jaro 1569 rožmberka administranto Jakub Krčín z Jelčan (el Jelčany) ricevis de Vilém z Rožmberka (el (Rožmberk) por siaj fidelaj servoj bienon Leptáč ĉe Netolice. La unua skriba mencio pri Leptáč devenas el la jaro 1401, kiam posedis ĝin Mikuláš Kugl, civitano de Netolice. La feŭdobieno Netolice apartenis tiam al la monaĥejo Zlatá Koruna.

Jakub Krčín rekonstruigis la bienon kaj ordonis ornami ĝin per ĉasistaj pentraĵoj. Ĝi tiom ekplaĉis al Vilém z Rožmberka , ke li volonte akceptis proponon de Krčín ŝanĝi Leptáč por[1] [.2] feŭdobieno Sedlčany.

Leptáč servis por Vilém kiel provizora loĝejo dum la ĉasistaj restadoj en la ĉasparko. Akirinte ĝin, li tamen preskaŭ tuj ordonis serĉi lokon por konstrui novan domon.

La projekton de la konstruota kasteleto Kratochvíle gvidis Baldassare Maggi el itala vilaĝo Arogno.

La 10-an de junio 1581 Vilém z Rožmberka petis la imperiestron Rudolfon la 2-an, ke li konfirmu por la konstruo novan nomon:

...“tiun ĉasparkon kaj ankaŭ domon kiel feŭdon konstrui permesis kaj novan nomon Kratochvíle moŝte donis.“

En majo 1583 Jan Netolický z Turova, administranto de la bienfeŭdo Netolice, ordonis ekkrei fundon por la vilao. Ĉar la kotplena grundo ne kapablis liveri firman lokon, estis uzitaj kverkaj kaj alnaj trunkoj, pelitaj en la malsekan terenon.

Pri pluaj konstruetapoj bedaŭrinde ne konserviĝis detaloj. Tamen, danke al la kronikisto Březan, ni scias, ke Baltazare Maggi gvidis alterne konstruon de Kratochvíle kaj rekonstruon de sideja kastelo de Petr Vok en Bechyně.

La konstruado de Kratochvíle ŝajne progresis sukcese. En la jaro 1585 en angulo de la barmuro estis fondita preĝejeto de Maria La Virgulino. La 22-an de julio 1589 papa nuncio kaj bara ĉefepiskopo (Bari - itala urbo)[3] [.4] Antonius Puteus konsekris la ĵus finkonstruitan preĝejeton dum ĉeesto de Vilém z Rožmberka kaj ties korteganoj.

Preĝejo de Naskiĝo de Maria La Virgulino.

Eksteriero de la preĝejo estas tute glita[5] [.6] , la interiero estas dividata per ĉemuraj pilieroj, finiĝantaj per altaj, formriĉaj surkolonaĵoj. Liturgian signifon de la ĥoruso substrekas per alternado de masivaj trikvaronaj kolonoj kaj kontraŭdirekte kavigitaj niĉoj volbitaj per konkoj.[7] [.8] La valba[9] [.10] plafono de la preĝejo estas riĉe ornamita. En ornamitaj stukaj kadroj videblas pompa pasiona ciklo. Ĝia versimila aŭtoro estas Georg Widman.

Super la altaro en stukaj kadroj ĉirkaŭ la tondo (tondo - rondforma bildo aŭ reliefo, uzata ofte dum renesanco) kun brustbildo de Dio Patro estas duonfiguroj de anĝeletoj kun instrumentoj de Krista mortturmento. La stukisto estis versimile Antonio Melana (aŭ iu el inter liaj kunlaborantoj).

Originan ekipon de la preĝeja interiero oni ne konas. Versimile en la niĉoj de la altarejo estis instalitaj terakotaj skulptaĵoj.

Oni ankaŭ ne scias, kiam la origina konsekro de la preĝejo al Maria La Virgulino estis plilarĝigita al la sanktuloj Petro kaj Paŭlo.

Konserviĝis tamen konta[11] [.12] dokumento el la jaro 1709, kiam en la altarejo estis ŝanĝitaj malnovaj skulptaĵoj je nova duopo de la sanktuloj Petro kaj Paŭlo, videblaj en Kratochvíle ĝis nun.

La kapelbenkoj devenas parte el la preĝejo de sankta Bartolomeo en Pelhřimov kaj parte el hospica preĝejo de La plej sankta Triopo en České Budějovice.

Rokoka organo[13] [.14] el la 3-a kvarono de la 18-a jarcento, lokita en la oratorio, devenas el la fabrikejo de Martin Paleček. Origine ĝi staris en la hospica kapelo de La plej sankta triopo en České Budějovice.

Kelkjaraj restaŭristaj laboroj en ĉi tiu preĝejo alportis vicon de[15] [.16] surprizoj. Dum la esploro de la preĝejfrunto oni eksciis, ke la apoga piliero, troviĝanta jam sur la veduto de la pentristo Verle, ne estas origina, sed poste aldonita. Estis decidite ĝin forigi, kiel ne originan konstruan parton. Poste la preĝeja turo tamen komencis kliniĝi, ĝis kiam ĝi fortiriĝis de la frunto je 20-25 cm. En la fendo aperis parto de figura pentraĵo, iam ornamanta areon super la enira portalo. Tiel oni surprize eksciis, ke Baldassare Maggi proponis la preĝejon [17] [.18] hala spaco sen turo, nur kun kvar renesancstilaj lukoj en la duongropa[19] [.20] tegmento.

La preĝejo, same kiel la ceteraj konstruaĵoj en Kratochvíle, estis fondita en marĉplena tereno. Tial la fundamentoj de la konstruaĵoj estis firmigitaj per alnaj kaj kverkaj palisoj, kiuj restas firmaj en la akvo. Pro variado de la nivelo de subaj akvoj, kaŭzataj de fondado de pluraj fiŝlagoj ĉirkaŭe, komenciĝis statikaj lezoj jam pasintece. La plej grava difekto okazis ĉirkaŭ la jaro 1762, kiam aperis aperis [21] fendoj, minacantaj la valbojn[22] [.23] detrui. Tiam la malnova vilaa trabaro estis renovigita. Samtempe necesis savi ankaŭ la preĝejajn valbojn. En la preĝejo kaj en la vilao oni anstataŭis forfalintajn partojn de ŝtuka ornamo per tiu nova, hodiaŭ facile distingebla (kapoj de la anĝeletoj, rozoj).

Ekzisto de sentura preĝejo en niaj kondiĉoj estas tre rara. La koncepto de arealo planata spegulece je meza akso - enira turo, sen plua ĝena elemento de tiu nuna preĝeja turo - tute respondecas pri la manierisma sento de italo Maggi.

Ĝardeno.

Kaj nun ni trairu en la kastelan ĝardenon. En la jaro 1586 Březan markis, ke italoj konstruis en Kratochvíle „strangajn akvajn maŝinojn kaj bildojn, tra kiuj akvo fluis. Grandan elspezon ĝi kaŭzis kun nenia rezulto, tiel nur la eksterlandanoj monon trompe akiris“.

La kastelo Kratochvíle devenas el la tipo de vilaĝaj vilaoj en norda Italio, ĉefe en regiono Venecio (Benátky). La arĥitekto proponis grandan oblongan arealon[24] [.25] , kun izolitaj dometoj en la barmuro. La vilaon li lokis manierisme en la antaŭan parton de la ĝardeno, perpendikle kontraŭ la ĉefa, laŭlonga akso, emfazata per la turo super la areala enirejo, kaj samdirekte kun la unuetaĝa enira parto.

La longaj flankaj ĝardenpartoj ĉe la orienta kaj la okcidenta ĝardenmuroj estis destinitaj por grandaj kortegaj solenaĵoj aŭ turniroj.

La akvofosaĵo spegulis la vilaan silueton kaj ebligadis aranĝi akvosolenaĵojn aŭ boatveturojn.

Vilém kaj Petr Vok dum la jaroj 1589 kaj 1590 kunvenis kelkfoje en Kratochvíle kaj ŝajne influis unu la alian rilate elekti pentroŝablonojn.

En la interna ĝardeno limigita de la akvofosaĵo staris la malnova konstruaĵo Leptáč, servanta por loĝigi la multnombran rožmberkan kortegon. Nur en la jaro 1656 Leptáč estis plejparte detruita kaj restaĵo estis aranĝita kiel ĉasservista loĝejo.

En la ĝardeno dum la 17-a jarcento oni kulturis diversspecajn fruktojn inkluzive oranĝ- kaj figarboj.

Vilao.

En la jaro 1589 la vilao estis jam preta [26] kaj estis preparita propono de ties ornamo.

La suba salono:

La ornamo de la vilao estis subigita al la spirita monda kredo. Pentraĵoj en la teretaĝo montris ĉasistajn scenojn. Aŭtoro estas pentristo Georg Widman el Braunschweig, atestinta siajn kapablojn ornamante ankaŭ la kastelon Telč.

Tiu kun siaj tri helpantoj laboris dum la jaroj 1589 kaj 1590 pri ornamo de ambaŭ etaĝoj de la vilao kaj orplakadis jam pretajn stukpartojn.

La supra etaĝo - itale „piano nobile“ - havis devon etike superigi la spiriton kaj almemorigi[27] [.28] la neforgeseblajn figurojn de la roma historio.

Dum la jaro 1591 Vilém z Rožmberka ĉiam pli ofte suferis malsanatakojn, kiuj lin tenis enlite dum multaj tagoj. La laboro en Kratochvíle tamen progresadis. En la kastelo ekfunkciis akvodukto el la bieno Rožmberský (hodiaŭa Petrův Dvůr), kontaj dokumentoj pruvas plu prograsantajn [29] pentrolaborojn sur la ĝardenmuroj.

Maje 1592 Vilém vojaĝis al la landa juĝo en Prago, kie lin dume anstataŭis Petr Vok. Tie li denove ekmalsanis kaj la 31-an de aŭgusto en Prago mortis. Baldaŭ poste Kratochvíle akiris novan posedanton - akiris ĝin la lasta rožmberka reganto Petr Vok.

Kratochvíle, kiam Vilém mortis, estis jam finkonstruita.

Dum maje 1598 komencis pesta epidemio en Český Krumlov, Petr Vok kun la tuta kortego translokiĝis al Kratochvíle, kie li vivis ĝis la sekvanta majo. Tiam proksimiĝis tamen vendo de la feŭdobieno Český Krumlov, al kiu apartenis ankaŭ Kratochvíle, pro grandegaj ŝuldoj. En la jaro 1602 Petr Vok forlasis Český Krumlov kaj ankaŭ la kastelon Kratochvíle, kies famo nehalteble[30] [.31] malkreskis. Nova posedanto, imperiestro Rodolfo la 2-a, la kastelon neniam vizitis kaj konis ĝin nur el kelkaj vedutoj, pentritaj por li de pentristo Bartoloměj Beránek.

Dum la milita eniro de la armeo de la episkopo en Passau Leopoldo en la jaro 1611 estis Kratochvíle prirabita kaj grave damaĝita.[32] [.33]

En la jaro 1622 la feŭdobienon Český Krumlov kun Kratochvíle ricevis stiria nobelo Jan Oldřich z Eggenbergu (el Eggenberg) kompense kontraŭ financa subteno de imperiestro Ferdinand la 2-a.

En la jaro 1719 la feŭdobieno Český Krumlov transiris al novaj posedantoj - la gento Schwarzenberg. Princo Josef Adam dum la jaroj 1762 - 1764 ordonis forigi la originan renesancan tegmenton kaj anstataŭigi ĝin per tiu duobla, mansarda, konserviĝinta ĝis nun. Tiam malaperis ankaŭ luneta kornico kaj ankaŭ la ĉarmaj „italaj“ kamentuboj. Dum la rekonstruo estis forigitaj ankaŭ la subtegmentaj ĉambretoj, destinitaj iam loĝigi kortegajn damojn. Kratochvíle ĉesis esti vizitata, ĉasado translokiĝis al la ĉaskasteleto Ohrada kaj Libějovice. En la vilao estis instalitaj loĝejoj por oficistoj. Tiam estis ankaŭ blanke kaŝitaj pentraĵoj kaj forigitaj kelkaj partoj de la stukornamo.

Post la unua mondmilito Schwarzenberg-oj komencis restaŭri pentraĵojn, tamen ĉiun agadon ĉesigis grundoreformo.

En la jaro 1981, kunlabore kun tiama Krátký film (Mallonga filmo) Prago kaj Krajské středisko státní památkové péče a ochrany přírody (Regiona centro por ŝtata zorgo pri memorindaĵoj kaj naturo) en České Budějovice, estis lanĉita ampleksa ekspozicio pri animita (movigita) filmo. Por tia uzo estis adaptitaj ĉiuj spacoj de la renesanca vilao kaj kelkaj pluaj antaŭ ĝi - kinejo, sociala ekipo ktp.

Ekde la okdekaj jaroj daŭris en Kratochvíle restaŭrado de la gardenmuroj, preĝejo kaj la enmuraj dometoj. Samtempe oni esploradis arĥivojn por ekkoni originan destinon kaj ekipon de unuopaj salonoj dum la epoko de la lastaj Rožmberkoj.

Kamero ĉe la serpenta ŝtuparo:

El tiu valbita[34] [.35] ĉambro oni eniris la apudan, destinitan por la nevo de Petro Vok, Jan (Johano) Zrinský ze Serinu. Ankaŭ gvidis de tie serpenta servista ŝtuparo en la privatajn ĉambrojn de la reganto.

La ekipo de la kamero estas plejparte movebla. La grandan porvojaĝan stanan kruĉon, starantan sur la servicoŝranko, portadis dum la ĉasiroj du servistoj sur fera stango. La stanaj boteloj kun flankaj ŝraubfermoj estis tre ŝatataj kaj por vojaĝoj kaj ĉetable. Ili devenas ĉefe el la 17-a jarcento. Meblaron kun uzebla spaco prezentas la renesanca ŝranko kaj servica manĝilarujo. Supre videblas du olee pentritaj bildoj el la 17-a jarcento, serenejoj kun ĉasita best- kaj birdaro. Sur la fenestrobreto staras kopio de renesanca portebla lanterno el stanplakita lado laŭ la originala, videbla en la kastelo Telč.

La murojn ornamas ĉaslancoj pri apro- kaj cervobestaro, tenata en la ĉasparko.

Tra la originala ŝpinilforma ŝtuparo ni atingas la unuan ĉambron el tiuj uzataj post la morto de Vilém de la nova rožmberka reganto Petr Vok. Ĉar ĝi estas tre malgranda, ni trairos ĝin malrapide ĝis la sekvanta

Kamero

En malnovaj fontoj la ĉambro nomiĝas ankaŭ kamero aŭ Verda ĉambro. Apud la enirejo estas vere malofte konserviĝinta niko[36] [.37] kun la truo enplanke, kondukanta en la vilaofundon - la necesejo.

La ĉambroekipo almemorigas la atentindajn hobiojn de la lasta rožmberka reganto, ĉefe amon pri libroj kaj kolektemon pri artaĵoj kaj artmetiaĵoj.

Post la translokiĝo en Třeboň la rožmberka libraro kreskis dum la administrado de la kronikisto Březan pro oftaj aĉetoj tiagrade, ke dum la jaroj 1602 - 1608 ĝi ampleksis 11 000 librojn, dividitajn laŭteme je teologio, juro, kuracado kaj naturaj sciencoj, historio kaj filozofio.

Sur la ŝrankokesto staras kopio de ĉielspaca globuso laŭ la fama globusfaranto Willem Janzoon Blaeu, kreita post la jaro 1600.

Apude kuŝas mezurilo por mezuri distancojn surglobuse kaj sur la supra plato modelo de astrolabo de Tycho de Brahe.

La sunhorloĝo estas kopio de tiu ekvatoriala, fabrikita de la genia matematikisto kaj gravuristo de la imperiestro Rodolfo, Erasmus Habermel.

Ŝrankokestoj servis dum renesanco kaj por sidi, kaj por enmeti movitaĵojn kaj ankaŭ kiel kofroj por la vojaĝanta kortego.

Sur la muro videblas murtapiŝo, montranta ĉasantan diinon Diana, datita en la 17-an jarcenton.

Ĉambro de Lia Moŝto

Plua ĉambro, nomata ĉambro de Lia Moŝto, estas la dormoĉambro de la reganto. Inter la fenestroj troviĝas juvelujo el komenco de la 17-a jarcento, ebure marketrita kaj ornamita per glasaj torditaj kolonetoj. Maldekstre vi vidas luksan ebonan nederlandtipan ŝrankon el la 17-a jarcento, marketrita per eburo kaj eksterordinare grandaj testudŝelaj eroj. La ŝranka interno montras originan spegulan plakon kaj blue-blanke emajlitaj[38] [.39] kolonetojn.

En la dekstra angulo estas lito kun baldaĥeno kaj kopio de renesanca kovrilo (kun emblemo de Petr Vok). Super la genubenko marketrita per eburo kaj perlamoto pendas testudŝelaĵa kruco kun bele farita Krista korpo el eburo. Ambaŭflanke de la kruco pendas du reliefoj montrantaj Krucumon. Temas pri itala verko el la 16-a jarcento.

Sur la kontraŭa muro estas murtapiŝo kun la bildo „Kristo protektas kontraŭ la vivotentoj“.

Tipe protestantisma simboliko de la murtapiŝo montras la „vivotentojn“ - do sopiron pri mondrega potenco, simbolitan per reĝa krono, ĝistempan riĉecon, simbolitan per sako da moneroj kaj seksavidon, montratan per nuda virino. Ĉio tio ligas la mortidevan homon. Liajn katenojn detruas la flamglavo en la Krista mano - la kredo.

En ĉi tiu ĉambro ni unuafoje renkontiĝas kun la impona verko de itala stukisto Antonio Melana, laboranta en Kratochvíle kun kvar helpantoj dum la jaroj 1588 - 1592.

En la unuopajn kampojn estas metitaj medalionoj kun simboloj de la kvar jarsezonoj kaj figuroj de Amoroj. Sur la lunetforma bildo sudmure estas montrata Lukretia kiel idealo de virina virto.

Plua vidaĵo sur la suda muro okcidente de la pordo montras figuron, kies maldekstra mano tenas pezaĵon, la dekstra kun flugiloj direktas supren. Tiel oni montras Malriĉon.

La reliefo super la pordo en la okcidenta muro ilustras okazon el la tempo de batalo pri Nova Kartago en Hispanio, kiam romia armeestro Scipio estas ravita de la belo de kaptita knabino. Li venigas ankaŭ ŝiajn gepatrojn kaj ŝian fianĉon Allucio, liberigas ŝin kaj donacas proponatan elaĉetan monon kiel ŝian doton. Per tiu ĉi nobla ago li samtempe akiras gravajn partnerojn.

Junie 1598 aperis en Český Krumlov pesto kaj Petr Vok kun sia edzino Kateřina z Ludanic kaj parto de sia kortego rapide venis al Kratochvíle por eviti la malsanon. Kratochvíle iĝis tiel por preskaŭ tuta jaro lia rezidejo.

La nova reganto devis ofte vojaĝi Pragon al la imperiestra kortego kaj plenumi devojn de reprezentanto de la elstara ĉeĥa nobelgento. Tre ĝenis lin ankaŭ regi la ŝuldoplenan feŭdon.

Dum la restado ĉe la kortego en Kratochvíle suferis lia edzino Kateřina z Ludanic jam gravan mensmalsanon, aperantan proks. dek jarojn post la edziniĝo al Petr Vok, La malsano venkis en la jaro 1601 en Třeboň.

Mortis tiam ankaŭ la lasta espero daŭrigi la genton, ĉar nek la kvar edzofaskoj de Vilém nek tiu de Petr Vok rikoltis infanon.

Petr Vok mortis en Třeboň en la jaro 1611 kaj unu jaron poste mortas ankaŭ la lasta ido de la fama rožmberka rozo - Jan (Johano) ze Serinu, filo de Eva, fratino de Vilém kaj Petr Vok.

Laŭ la modelo de la italaj nobeldomoj estis en Kratochvíle envicigita la Antaŭĉambro antaŭ ol eniri la privatajn ĉambrojn.

La eniraj antaŭĉambroj devis reprezenti sian posedanton per siaj ekipo kaj gastemo. La komforton de la gastoj prizorgis paĝioj, kies devo estis ankaŭ konversacii kun gastoj, kiuj devis[40] atendi[.41] la akcepton. Ili ankaŭ akompanis la vizitanton al la pordo de la akceptoĉambro kaj poste eksteren. Plej gravajn gastojn anoncadis kamerservisto.

La ĉambron dominas peza tranĉornamita tablo en la novrenesanca stilo, ĉirkaŭita per same tranĉitaj seĝoj, nomataj itale sgabello. La brakseĝoj flanke de la kameno nomiĝas savonarola. Plua tre ofta tipo de renesanca meblo, uzata kaj por sidi, kaj por enmeti movitaĵojn, nomiĝis cassapanca.

Pretendeme tranĉornamitaj seĝkestoj cassapanca lokitaj en festenĉmabroj estis destinitaj por honoraj gastoj.

Sur la muroj videblas du murtapiŝoj. La pli malnova prezentas Aproĉason [42] kun nobela duopo antaŭe. Ĝi estis teksita versimile en norda Nederlando lime de la 16-a kaj la 17-a jarcentoj.

Tiu dua murtapiŝo super la kamenbreto devenas el la 17-a jarcento. Ties temo estas Alegorio [43] pri virgulinoj el Evangelio de Mateo. Ĝi montras kvin „saĝajn“ virgulinojn, kiuj vojaĝante edziniĝi[44] [.45] prenis kun lampoj ankaŭ oleon.

La valbon[46] [.47] de Antaŭĉmabro [48] ornamis Antonio Melana per bildoj el la romia historio, laŭ la proponoj de gravuristo Jost Amman. Temas pri ilustraĵoj pri Historio de Romo far Titus Livius, eldonita en Frankfurt en la jaro 1572.

Sur la suda muro montriĝas en la rondforma kadro nobela romia junulo Gaius Mucius Scaevola, kiu decidiĝis mortigi reĝon de Etruskoj Porsena, priminacanta Romon.

La lunetoj sur la orienta kaj tiu okcidenta muroj montras okazon de la lasta romia reĝo Tarquinius Superbus. Sur la dekstra flanko li akceptas senditon el Gabium.

La okazo daŭras plu en la luneto sur la okcidenta muro - Tarquinius Superbus pro la singardemo komencis antaŭ la sendito kvazaŭ senkonscie detrui proksimajn papavkapetojn. La sendito priskribis al Sextus lian konduton kaj tiu ekkomprenis, ke la patro donas al li signalon por forigi la ribelestrojn en Gabium.

En la ovalaj kadroj estas personifikitaj ĉefaj virtoj:

Temperantia (Modesteco) kun kruĉo kaj pokalo

Iustitia (Justeco) kun glavo kaj pesilo

Prudentia (Prudento) kun spegulo kaj serpento

Fortitudo (Forto, Braveco) kun kolono

Sur la akso de la valbo [49] ni trovas personifikaĵojn de la virtoj teologiaj:

En la norda parto Spes (Espero) kun la ankro enmane

Meze estas Charitas (Amo) montrata ĉi tie kiel patrino kun la infanoj kaj laŭra kroneto. Eble esprimiĝas ĉi tie la sopiro de Vilém havi heredanton.

Sur la suda parto videblas Fides (Kredo) kun kruco.

La surfacon de la norda muro ornamas granda rožmberka blazono kun la ordeno Ora felo.

Pli koncize:

oriente videblas blazono de la lasta edzino de Vilém, Polyxena z Pernštejna kun visenta kapo (kun tranĉŝnuro en la muzelo).

Granda supra salono:

La ĉambro servis kiel tiu enira kaj laŭokaze manĝoĉambro. Laŭ la listo el la jaro 1601 estis ĉi tie 3 grandaj tabloj, seĝoj kaj granda lustro el Norimberk.

La grandan italan kamenon ornamas aliancaj blazonoj de Vilém kaj Polyxena.

La nuntempa ekipo de la salono estas provizora kaj montras renesancan metiarton.

Grafikaĵoj:

Jen videblas raraj grafikaĵoj el Český Krumlov.

Kun la nobela socio ligiĝas pompaj solenoj.

Mezepoke venis solenoj turniraj, militistaj.

Dum la 16-a jarcento la turnirojn anstataŭis teatraĵoj.

Kostumaj defiladoj okazas ne nur dum kronadoj, sed ankaŭ dum edziĝfestoj, jubileoj kaj politikaj vizitoj.

La solenojn ofte akompanis piroteĥnikaj lumludoj.

Dum la dua duono de la 17-a jarcento la solenoj perfektiĝas ĉe la franca reĝa kortego. Ili okazas ofte publike kaj ĉefe en ĝardenoj.

La 1-a vitrino - tabla vazaro

Jam de la mezepoko oni ŝatis montri valoran oran kaj arĝentan vazaron, kiu estis nur por rigardi, ne por uzi.

Dum la malfrua renesanco kaj manirismo[50] [.51] (1550 - 1650) aperas artaĵoj el ekzotikaj kaj raraj materialoj el kolonioj. Estiĝas strangaj pokaloj.

La formoj de la pokaloj similas al fremdaj fruktoj aŭ floroj.

La 2-a kaj parte la meza vitrinoj - armiloj

La arbalestoj estis uzataj kaj por milito, kaj por ĉasado. Tiuj lastaj estis kutime riĉe ornamitaj.

Por oferti la ĉasviandon oni uzis riĉe ornamitajn ilarojn.

La 3-a vitrino - ceramiko

La plej bona ŝtonceramiko estis fabrikata en Annaberg, Siegburg aŭ Nassau kaj Kreussen.

La 4-a vitrino - fajenco

Fajenco venas renesance el Oriento, trans[52] [.53] la insulo Mallorca.

En la ornamoj aperas ofte arabeskoj, bestaj kaj figuraj motivoj.

La vazaro destinita por uzado estis ornamita pli modeste, ofte aperas blazonoj de la posedantoj. Jen salujo de egenberka kompleto.

Tre riĉe ornamitaj teleroj kaj pelvoj kun figuraj motivoj estis destinitaj nur reprezenti. Oni montris ilin sur la speciala meblo - itale kredenza

La 5-a vitrino - kasedoj

Dum la 16-a jarcento venas multaj novaj materialoj el kolonioj - eburo, testudŝelo, perlamoto aŭ ekzotika ligno.

Oni uzas ofte marketradon kaj emajlon por ornami meblon, diversajn kasedojn kaj juvelujojn.

Sur la unua bildo de maldekstre estas

Anna Marie Bádenská, tria edzino de Vilém. Kiel la du antaŭaj, ankaŭ ŝi devenis el alta germana nobelaro.

Sur la dua bildo estas

Polyxena z Rožmberka, la lasta lia edzino. Ŝi devenis el malnovtempa ĉeĥa nobelgento Pernštejn. Post la morto de Vilém ŝi denove edziniĝis al Zdeněk Popel z Lobkovic, plej alta kanceliero de la ĉeĥa reĝlando.

El Granda supra salono ni venas en la plej pompan ĉambron.

Ora salono.

Por la gentoj Rožmberk kaj Eggenberg ĝi servis kiel ĉefa manĝoĉambro.

Ora salono ligiĝas al Vilém z Rožmberka. Ĉiu vizitanto devis esti konsternita[54] [.55] . Ĝi estas tute escepta en nia lando.

La tuta stuka ornamo estas verko de Antonio Melana. Sur la plafono videblas denove okazoj el Romia historio.

La tablojn kovris kutime du tablotukoj: unue kolora, supre kutime blanka.

Oni uzis kutime stanajn telerojn, poste ankaŭ tiuj fajencaj aŭ ceramikaj[56] [.57] . Ĉeestis ankaŭ orplakitaj kaj arĝentaj salujoj, ujoj por fruktoj kaj kandeloj.

Ĝis duono de la 17-a jarcento oni alportis manĝilaron en ujo ĉezone. Kutime estis uzata kulero kaj tranĉilo. La forketon oni uzis escepte.

Al la ĉefaj menueroj apartenis supoj kaj kaĉformaj manĝoj. Oni manĝis frostitan[58] [.59] viandon, fiŝojn, kankrojn, legomon kun spicitaj saŭcoj. Oni ŝatis ankaŭ pasteĉojn,[60] formatajn kiel birdoj aŭ bestoj.

Nobelan festenon dekoris valora vazaro sur speciala meblo.

Renesance oni tre ŝatis trinki vinon el diversaj pokaloj.

Por edziĝfesto oni uzis specialajn pokalojn.

La aranĝon de solena manĝtablo kompletigis t.n. „schauessen[61] [.62] “ - manĝoj nur por rigardo, ofte eĉ orplakitaj.

Vladimír Türk* has added a post:

Jan (Johano) Filip naskiĝis la 9-an de decembro 1911 en la moravia urbo Přibyslav (pron. Prĵibislav). Jan estis tre talentohava, tial li, fininte la bazlernejon, ekstudis gimnazion en Prago kaj poste teologian seminarion en la urbo Hradec Králové kaj en la jaro 1936 estis konsekrita pastro.

Jam kiel naŭjara li ellernis E-on. En siaj dek tri jaroj li komencis krei grandan Esperanto-ĉeĥan vortaron. Post tri jaroj li finis la laboron, eldonita ĝi estis nur post du jaroj, kaj tamen li iĝis la plej juna vortaristo en la mondo!

Lia vortaro estis eldonita trifoje, dufoje aperis liaj tradukoj de ĉeĥaj popolaj kantoj.

Pluajn informojn bonvolu legi jen: http://eo.wikipedia.org/wiki/Jan_Filip

Renkontiĝo en Netolice

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Fri, 18 Sep 2009 18:58:44 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Renkontiĝo en Netolice

Dum la pasinta semajnofino (la 11-an ĝis la 13-an de septembro) okazis en mia loĝurbo Netolice tradukista seminario. Organizis kaj gvidis ĝin mia longjara amikino, s-anino Pavla Dvořáková , komitatanino de Ĉeĥa Esperanta Asocio kaj estrino de E-klubo en la sudbohemia urbo Písek. Mi iomete helpis prizorgante tranoktadon kaj manĝolokon en restoracio Rychta .

La renkontiĝon partoprenis pli ol dudek geesperantistoj el la tuta Ĉeĥio, bedaŭrinde venis neniu eksterlandano. Mi vere bedaŭris, ĉar, laŭ miaj spertoj, se kunvenas nur ĉeĥoj, frue aŭ malfrue iu komencos krokodili. La fakto estas ja logika, tamen ĉagrena.

La partoprenantoj komencis alveturi jam dum la vendreda posttagmezo. Post la loĝigo, indiviua trarigardo de mia urbeto kaj vespermanĝo ni amike babilis, rememoris komunajn konatulojn kaj proponis kelkajn tradukistajn problemojn por la seminario. Tiu komenciĝis sabate matene en saloneto de nia urba muzeo.

E-o en Netolice havis kaj havas relative firman lokon, la urba paĝaro ekzistas ankaŭ en Esperanto, la lingvon lernis kaj infanoj en postlerneja klubejo (tie oni prizorgas ĉe ni infanojn post instruado, por ke ili ne vagadu sencele), kaj plenkreskuloj dum kelkaj kursoj. Tial ne estas mirinde, ke nian seminarion komencis nia urbestro mem. Eĉ lia avo iam lernis E-on kaj li mem volonte konsentis aperigi E-lingvan version de la urba paĝaro antaŭ kelkaj jaroj. Li konsideris nian renkontiĝon bona okazo por informi pri nia urbo kaj ĉefe pri la konstruata arĥeoparko.

Dum la seminario ni solvis (kaj ankaŭ ne solvis:)) kelkajn problemajn vortojn por traduki kaj ripetis kelkajn bazajn tradukistajn regulojn. Antaŭ ol tagmanĝi ni aŭskultis tradukon de interesa artikolo el ĉeĥa ĵurnalo pri historio de la helikosigno, nepra parto de ĉiu retpoŝta adreso.

Post agrabla tagmanĝo nia grupo vizitis proksiman kasteleton Kratochvíle. Nia loka duana grupeto (mia estimata amiko kaj instruisto Jan Fidel Řepa kaj mi) preparis surprizeton: En kastela preĝejo bonvenigis la partoprenantojn Lia Moŝto, reganto de la domo Rožmberk, sinjoro Petr Vok z Rožmberka (el Rožmberk, prononcu Roĵmberk), akompanata de sia kortega tradukanto kaj kronikisto, Václav Březan. Li afable akceptis akompani nin en sia kastelo, rakonti pri ties historio kaj interesaĵoj. Por ke li ne devu tiom multe kaj senĉese paroli, la kronikisto helpis lin.

En unu el la riĉe ornamitaj renesancaj salonoj okazis malgranda koncerto. S-anino P. Dvořáková kun sia filino Editka kantis du kantojn kun gitaro kaj fluto. Ankaŭ post la trarigardo sonis kelkaj kantoj en la kastela ĝardeno. Nur la kurbaj kruroj de la kronikisto damaĝis la impreson. Marĝene, vi povas vidi fotojn: http://vaclavst.rajce.idnes.cz/Netolice09/

Poste ni vizitis la konstruatan arĥeoparkon. Nun videblas tie rekonstruitaj gardoturo kaj parto de fortikeja baro. Pluaj planataj konstruaĵoj atendas parte bezonatan monon kaj parte finon de la okazantaj arĥeologiaj esploroj. La gardoturo ofertas belan rigardon al la urbo kaj fone al la arbarplena montaro Šumava.

Parto de nia grupo poste promenis laŭ nia rivereto, preter interesaj malnovtempaj dometoj, trans la digo de la urba fiŝlago Mnich, apud plua interesaĵo - ŝtrebarkoj kaj la historia placo al vespermanĝejo. Ĉifoje ni poste ankaŭ gitarludis kaj kantis. Plejparto kantis amatore, sed ĉeestis ankaŭ profesia operkantisto, s-ano Miroslav Smyčka, admirinde vigla en siaj 83 jaroj. Ĉiokaze li ricevis CD diskon kun siaj registraĵoj.

La dimanĉan antaŭtagmezon plenumis laboro - ni aktualigis nian urban paĝaron kaj solvis kelkajn lingvoproblemojn.

Tagmeze la plejparto de la partoprenantoj adiaŭis hejmen, restis nur s-ano Smyčka kaj P. Dvořáková kun sia edzo por registri kelkajn kantojn. Fine ankaŭ tiuj forveturis kaj venis la fino. Ne gravas, ni certe renkontiĝos ie denove.

Kratochvíle - ĉiĉerona teksto

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Mon, 31 Aug 2009 14:44:37 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Historio de la kastelo Kratochvíle

Jakub Krčín rekonstruigis la bienon kaj ordonis ornami ĝin per ĉasistaj pentraĵoj. Ĝi tiom ekplaĉis al Vilém z Rožmberka , ke li volonte akceptis proponon de Krčín ŝanĝi Leptáč kontraŭ feŭdobieno Sedlčany.

Leptáč servis por Vilém kiel provizora loĝejo dum la ĉasistaj restadoj en la ĉasparko. Akirinte ĝin, li tamen preskaŭ tuj ordonis serĉi lokon por konstrui novan domon.

La projekton de la konstruota kasteleto Kratochvíle gvidis Baldassare Maggi el itala vilaĝo Arogno.

La 10-an de junio 1581 Vilém z Rožmberka petis la imperiestron Rudolfon la 2-an, ke li konfirmu por la konstruo novan nomon:

...“tiun ĉasparkon kaj ankaŭ domon kiel feŭdon konstrui permesis kaj novan nomon Kratochvíle moŝte donis.“

La konstruado de Kratochvíle ŝajne progresis sukcese. En la jaro 1585 en angulo de la barmuro estis fondita preĝejeto de Maria La Virgulino. La 22-an de julio 1589 papa nuncio kaj ĉefepiskopo de la itala urbo Bari Antonius Puteus konsekris la ĵus finkonstruitan preĝejeton dum ĉeesto de Vilém z Rožmberka kaj ties korteganoj.

Preĝejo de Naskiĝo de Maria La Virgulino.

Eksteriero de la preĝejo estas tute glata, la interiero estas dividata per ĉemuraj pilieroj, finiĝantaj per altaj, formriĉaj surkolonaĵoj. Liturgian signifon de la ĥoruso oni substrekas per alternado de masivaj trikvaronaj kolonoj kaj kontraŭdirekte kavigitaj niĉoj volbitaj per konkoj. La volba plafono de la preĝejo estas riĉe ornamita. En ornamitaj stukaj kadroj videblas pompa pasiona ciklo. Ĝia versimila aŭtoro estas Georg Widman.

Originan ekipon de la preĝeja interiero oni ne konas. Versimile en la niĉoj de la altarejo estis instalitaj terakotaj skulptaĵoj.

Oni ankaŭ ne scias, kiam la origina konsekro de la preĝejo al Maria La Virgulino estis plilarĝigita al la sanktuloj Petro kaj Paŭlo.

Konserviĝis tamen konta dokumento el la jaro 1709, kiam en la altarejo estis ŝanĝitaj malnovaj skulptaĵoj je nova duopo de la sanktuloj Petro kaj Paŭlo, videblaj en Kratochvíle ĝis nun.

La kapelbenkoj devenas parte el la preĝejo de sankta Bartolomeo en Pelhřimov kaj parte el hospica preĝejo de La plej sankta Triopo en České Budějovice.

Rokoka orgeno el la 3-a kvarono de la 18-a jarcento, lokita en la oratorio, devenas el la fabrikejo de Martin Paleček. Origine ĝi staris en la hospica kapelo de La plej sankta triopo en České Budějovice.

Kelkjaraj restaŭristaj laboroj en ĉi tiu preĝejo alportis vicon da surprizoj. Dum la esploro de la preĝejfrunto oni eksciis, ke la apoga piliero, troviĝanta jam sur la veduto de la pentristo Verle, ne estas origina, sed poste aldonita. Estis decidite ĝin forigi, kiel ne originan konstruan parton. Poste la preĝeja turo tamen komencis kliniĝi, ĝis kiam ĝi fortiriĝis de la frunto je 20-25 cm. En la fendo aperis parto de figura pentraĵo, iam ornamanta areon super la enira portalo. Tiel oni surprize eksciis, ke Baldassare Maggi proponis la preĝejon hala spaco sen turo, nur kun kvar renesancstilaj lukoj en la tegmento.

La preĝejo, same kiel la ceteraj konstruaĵoj en Kratochvíle, estis fondita en marĉplena tereno. Tial la fundamentoj de la konstruaĵoj estis firmigitaj per alnaj kaj kverkaj palisoj, kiuj restas firmaj en la akvo. Pro variado de la nivelo de subaj akvoj, kaŭzataj de fondado de pluraj fiŝlagoj ĉirkaŭe, komenciĝis statikaj lezoj jam pasintece. La plej grava difekto okazis ĉirkaŭ la jaro 1762, kiam aperis aperis fendoj, minacantaj la volbojn detrui. Tiam la malnova vilaa trabaro estis renovigita. Samtempe necesis savi ankaŭ la preĝejajn valbojn. En la preĝejo kaj en la vilao oni anstataŭis forfalintajn partojn de ŝtuka ornamo per tiu nova, hodiaŭ facile distingebla (kapoj de la anĝeletoj, rozoj).

Ekzisto de sentura preĝejo en niaj kondiĉoj estas tre rara. La koncepto de la spaco planata spegulece je meza akso - enira turo, sen plua ĝena elemento de tiu nuna preĝeja turo - tute respondecas pri la manierisma sento de italo Maggi.

Ĝardeno.

La kastelo Kratochvíle devenas el la tipo de vilaĝaj vilaoj en norda Italio, ĉefe en regiono Venecio (Benátky). La arĥitekto proponis grandan oblongon, kun izolitaj dometoj en la barmuro. La vilaon li lokis manierisme en la antaŭan parton de la ĝardeno, perpendikle kontraŭ la ĉefa, laŭlonga akso, emfazata per la turo super la enirejo, kaj samdirekte kun la unuetaĝa enira parto.

La longaj flankaj ĝardenpartoj ĉe la orienta kaj la okcidenta ĝardenmuroj estis destinitaj por grandaj kortegaj solenaĵoj aŭ turniroj.

La akvofosaĵo spegulis la vilaan silueton kaj ebligadis aranĝi akvosolenaĵojn aŭ boatveturojn.

Vilém kaj Petr Vok dum la jaroj 1589 kaj 1590 kunvenis kelkfoje en Kratochvíle kaj ŝajne influis unu la alian rilate elekti pentroŝablonojn.

En la ĝardeno dum la 17-a jarcento oni kulturis diversspecajn fruktojn inkluzive oranĝ- kaj figarboj.

La vilao.

En la jaro 1589 la vilao estis jam preta kaj estis preparita propono de ties ornamo. Nuntempe la enira salono estas restaŭrata. La murojn oni plakis per forsaliga stuko por savi la rarajn pentraĵojn.

La enira salono:

Tiu kun siaj tri helpantoj laboris dum la jaroj 1589 kaj 1590 pri ornamo de ambaŭ etaĝoj de la vilao kaj orplakadis jam pretajn stukpartojn.

La supra etaĝo - itale „piano nobile“ - havis devon etike superigi la spiriton kaj atentigi la neforgeseblajn figurojn de la roma historio.

Kratochvíle, kiam Vilém mortis, estis jam finkonstruita.

Dum maje 1598 komencis pesta epidemio en Český Krumlov, Petr Vok kun la tuta kortego translokiĝis al Kratochvíle, kie li vivis ĝis la sekvanta majo. Tiam proksimiĝis tamen vendo de la feŭdobieno Český Krumlov, al kiu apartenis ankaŭ Kratochvíle, pro grandegaj ŝuldoj. En la jaro 1602 Petr Vok forlasis Český Krumlov kaj ankaŭ la kastelon Kratochvíle, kies famo nehaltigeble malkreskis. Nova posedanto, imperiestro Rodolfo la 2-a, la kastelon neniam vizitis kaj konis ĝin nur el kelkaj vedutoj, pentritaj por li de pentristo Bartoloměj Beránek.

Dum la milita eniro de la armeo de la episkopo en Passau Leopoldo en la jaro 1611 Kratochvíle estis prirabita kaj grave damaĝita.

En la jaro 1622 la feŭdobienon Český Krumlov kun Kratochvíle ricevis stiria nobelo Jan Oldřich z Eggenbergu (el Eggenberg) kompense kontraŭ financa subteno de imperiestro Ferdinand la 2-a.

Post la unua mondmilito Schwarzenberg-oj komencis restaŭri pentraĵojn, tamen ĉiun agadon ĉesigis grundoreformo.

Kamero ĉe la serpenta ŝtuparo:

El tiu volbita ĉambro oni eniris la apudan, destinitan por la nevo de Petro Vok, Jan (Johano) Zrinský ze Serinu. Ankaŭ kondukis de tie serpenta servista ŝtuparo en la privatajn ĉambrojn de la reganto.

La murojn ornamas ĉaslancoj pri apro- kaj cervobestaro, tenata en la ĉasparko.

La ĉambro de Jan Zrinski

La ĉambro dum la rožmberka epoko estis destinita por nevo de la fratoj, Jan. Li estis filo de ilia fratino Eva kaj kroata princo Nikola Zrinski. Tiu famiĝis dum heroa defendo de la fortikaĵo Sziget kontraŭ turkoj. Malvenkite li estis ekzekutita en la jaro 1566 kaj la juna vidvino kun eta filo revenis Bohemion. Edziniĝinte duafoje en la jaro 1578 ŝi foriris Italion, sed la filon ŝi postlasis en zorgo de liaj onkloj en Bechyně.

La juna nobelo unue servis ĉe la imperiestra kortego. En la jaro 1593 li estis akceptita ĉeĥa nobelo.

Inter Petr Vok kaj la nevo regis ŝajne tre proksima rilato. La lasta rožmberka reganto konsideris lin sia heredonto kaj serĉis por li taŭgan edzinon. En la jaro 1597 Jan fianĉiĝis al Marie Magdalena z Kolovrat. La pompa edziĝfesto okazis en la jaro 1600. La kronikisto Březan rimarkas, ke dum la festeno okazis kelkaj ŝteloj de arĝenta vazaro.

La espero, ke la gento Rožmberk daŭros pere de Jan tamen ne plenumiĝis. Li suferis kapdolorojn kaj spasmojn. Jan vivis nur kelkajn monatojn pli longe ol Petr, mortinte la 24-an de februaro 1612. Lia tombo estas en la monaĥejo en Český Krumlov.

Sur la kontraŭa muro pendas preĝtapiŝo. Tian uzis muslimoj por izoli sin de „malpura“ tero.

Sur la muro apud la pordo pendas rara t.n. pola tapiŝo kun enmiksitaj ŝtalaj fadenoj.

La kolekto de orientaj armiloj el la 17-a jarcento kaj la bildo super la kameno, montranta batalon kun turkoj, almemorigas la batalajn meritojn de la patro de Jan. Lia portreto estas tiu malgranda apud la pordo.

Tra la origina ŝpinilforma ŝtuparo ni atingas la unuan ĉambron el tiuj uzataj post la morto de Vilém de la nova rožmberka reganto Petr Vok.

La Verda ĉambro

Laborĉambro de Petr Vok. Apud la enirejo estas vere malofte konserviĝinta niĉo kun la truo enplanke, kondukanta en la vilaofundon - la necesejo.

La ĉambroekipo almemorigas la atentindajn hobiojn de la lasta rožmberka reganto, ĉefe amon pri libroj kaj kolektemon pri artaĵoj kaj artmetiaĵoj.

Sur la ŝrankokesto staras kopio de ĉielspaca globuso laŭ la fama globusfaranto Willem Janzoon Blaeu, kreita post la jaro 1600.

Apude kuŝas mezurilo por mezuri distancojn surglobuse kaj sur la supra plato modelo de astrolabo de Tycho de Brahe.

La sunhorloĝo estas kopio de tiu ekvatoriala, fabrikita de la genia matematikisto kaj gravuristo de la imperiestro Rodolfo, Erasmus Habermel.

Ŝrankokestoj servis dum renesanco kaj por sidi, kaj por enmeti movitaĵojn kaj ankaŭ kiel kofroj por la vojaĝanta kortego.

Sur la muro videblas murtapiŝo, montranta ĉasantan diinon Diana, datita en la 17-an jarcenton.

Ĉambro de Lia Moŝto

Plua ĉambro estas la dormoĉambro de Vilém z Rožmberka. Inter la fenestroj troviĝas juvelujo el komenco de la 17-a jarcento, ebure marketrita kaj ornamita per glasaj torditaj kolonetoj. Maldekstre vi vidas luksan ebonan nederlandtipan ŝrankon el la 17-a jarcento, marketrita per eburo kaj eksterordinare grandaj testudŝelaj pecoj. La ŝranka interno montras originan spegulan plakon kaj blue-blanke emajlitajn kolonetojn.

Sur la kontraŭa muro estas murtapiŝo kun la bildo „Kristo protektas kontraŭ la vivotentoj“.

La kameno ne estas origina, tiun instalis nur la nobelgento Eggenberg.

En ĉi tiu ĉambro ni unuafoje renkontiĝas kun la impona verko de itala stukisto Antonio Melana, laboranta en Kratochvíle kun kvar helpantoj dum la jaroj 1588 - 1592.

En la unuopajn kampojn estas metitaj medalionoj kun simboloj de la kvar jarsezonoj kaj figuroj de Amoroj. Sur la lunetforma bildo sudmure estas montrata Lukretia kiel idealo de virina virto.

Plua vidaĵo sur la suda muro okcidente de la pordo montras figuron, kies maldekstra mano tenas pezaĵon, la dekstra kun flugiloj direktas supren. Tiel oni montras Malriĉon.

La nova reganto devis ofte vojaĝi Pragon al la imperiestra kortego kaj plenumi devojn de reprezentanto de la elstara ĉeĥa nobelgento. Tre ĝenis lin ankaŭ regi la ŝuldoplenan feŭdon.

Mortis tiam ankaŭ la lasta espero daŭrigi la genton, ĉar nek la kvar edzofaskoj de Vilém nek tiu de Petr Vok rikoltis infanon.

Petr Vok mortis en Třeboň en la jaro 1611 kaj unu jaron poste mortas ankaŭ la lasta ido de la fama rožmberka rozo - Jan (Johano) ze Serinu, filo de Eva, fratino de Vilém kaj Petr Vok.

La Antaŭĉambro

Laŭ la modelo de la italaj nobeldomoj estis en Kratochvíle envicigita la Antaŭĉambro antaŭ ol eniri la privatajn ĉambrojn.

La eniraj antaŭĉambroj devis reprezenti sian posedanton per siaj ekipo kaj gastemo. La komforton de la gastoj prizorgis paĝioj, kies devo estis ankaŭ konversacii kun gastoj, atendantaj la akcepton.

. Ili ankaŭ akompanis la vizitanton al la pordo de la akceptoĉambro kaj poste eksteren. Plej gravajn gastojn anoncadis kamerservisto.

Pretendeme tranĉornamitaj seĝkestoj cassapanca lokitaj en festenĉmabroj estis destinitaj por honoraj gastoj.

Sur la muroj videblas du murtapiŝoj. La pli malnova prezentas aproĉason kun nobela duopo antaŭe. Ĝi estis teksita versimile en norda Nederlando lime de la 16-a kaj la 17-a jarcentoj.

Tiu dua murtapiŝo super la kamenbreto devenas el la 17-a jarcento. Ties temo estas alegorio pri virgulinoj el Evangelio de Mateo. Ĝi montras kvin „saĝajn“ virgulinojn, kiuj vojaĝante edziniĝi prenis kun lampoj ankaŭ oleon.

La volbon de Antaŭĉambro ornamis Antonio Melana per bildoj el la romia historio, laŭ la proponoj de gravuristo Jost Amman. Temas pri ilustraĵoj pri Historio de Romo far Titus Livius, eldonita en Frankfurt en la jaro 1572.

Sur la suda muro montriĝas en la rondforma kadro nobela romia junulo Gaius Mucius Scaevola, kiu decidiĝis mortigi reĝon de Etruskoj Porsena, priminacanta Romon.

La lunetoj sur la orienta kaj tiu okcidenta muroj montras la lastan romian reĝon Tarquinius Superbus. Sur la dekstra flanko li akceptas senditon el Gabium.

En la ovalaj kadroj estas personifikitaj ĉefaj virtoj:

Temperantia (Modesteco) kun kruĉo kaj pokalo

Iustitia (Justeco) kun glavo kaj pesilo

Prudentia (Prudento) kun spegulo kaj serpento

Fortitudo (Forto, Braveco) kun kolono

Sur la akso de la valbo ni trovas personifikaĵojn de la virtoj teologiaj:

En la norda parto Spes (Espero) kun la ankro enmane

Meze estas Charitas (Amo) montrata ĉi tie kiel patrino kun la infanoj kaj laŭra kroneto. Eble esprimiĝas ĉi tie la sopiro de Vilém havi heredanton.

Sur la suda parto videblas Fides (Kredo) kun kruco

La surfacon de la norda muro ornamas granda rožmberka blazono kun la ordeno Ora felo.

Oriente videblas la blazono de la lasta edzino de Vilém, Polyxena z Pernštejna kun visenta kapo (kun branĉoŝnuro en la muzelo).

Granda supra salono:

La ĉambro servis kiel tiu enira kaj laŭokaze manĝoĉambro. Laŭ la listo el la jaro 1601 estis ĉi tie 3 grandaj tabloj, seĝoj kaj granda lustro el Norimberk.

La grandan italan kamenon ornamas aliancaj blazonoj de Vilém kaj Polyxena kaj la devizo de Vilém FESTINA LENTE (rapidu malrapide). Sur la muro videblas verko de la pentristo Heinrich de Verle el la jaro 1686, montranta la kastelon kaj proksiman urbeton Netolice.

Sur la bildoj estas de maldekstre Petr Vok, Vilém kun sia kvara edzino Polyxena kaj dekstre estas tiu tria Anna von Baden.

Malgranda ora salono

Kun la apudaj Ora salono kaj Ĉambro de la reganto ĝi estis pleje reprezentanta sian posedanton. La ĉambro estas tre riĉe kaj diverse ornamita. La tapetoj sur la muroj estas pentritaj ĝisdetale.

La ĉambro servis por ripozi kaj amuzi, sed ankaŭ por senceremoniaj renkontoj. Sur la tableto estas ujo por ludpecoj kaj ŝaktabulo.

La renesancan atmosferon emfazas horloĝo, fajenco kaj ceramiko.

La figuro de virino kun liuto atestas pri profunda rilato al muziko.

Ora salono.

Por la gentoj Rožmberk kaj Eggenberg ĝi servis kiel ĉefa manĝoĉambro.

Ora salono ligiĝas al Vilém z Rožmberka. Ĉiu vizitanto devis esti konsternita. Ĝi estas tute escepta en nia lando.

La tuta stuka ornamo estas verko de Antonio Melana. Sur la plafono videblas denove okazoj el Romia historio.

La tablojn kovris kutime du tablotukoj: unue kolora, supre kutime blanka.

Oni uzis kutime stanajn telerojn, poste ankaŭ tiuj fajencaj aŭ ceramikaj. Ĉeestis ankaŭ orplakitaj kaj arĝentaj salujoj, ujoj por fruktoj kaj kandeloj.

Ĝis duono de la 17-a jarcento oni alportis manĝilaron en ujo ĉezone. Kutime estis uzata kulero kaj tranĉilo. La forketon oni uzis escepte.

Al la ĉefaj menueroj apartenis supoj kaj kaĉformaj manĝoj. Oni manĝis rostitan viandon, fiŝojn, kankrojn, legomon kun spicitaj saŭcoj. Oni ŝatis ankaŭ pasteĉojn formatajn kiel birdoj aŭ bestoj.

Nobelan festenon dekoris valora vazaro sur speciala meblo.

Renesance oni tre ŝatis trinki vinon el diversaj pokaloj.

Por edziĝfesto oni uzis specialajn pokalojn.

La aranĝon de solena manĝtablo kompletigis t.n. „schauessen“ - manĝoj nur por rigardo, ofte eĉ orplakitaj.

Nepran akompanon de ĉiu festeno kreis muziko, ŝatata precipe de Vilém.

Li fondis ĉe sia kortego muzikgrupon, kiu regule akompanis manĝadon, bonvenigis vizitantojn fanfare ktp.

En la antaŭa parto de Ora salono videblas sur la muro figuroj de tri muzikistoj. Eble ĉi tie havis lokon la muzikistoj.

Post la festeno la gastoj foriris en la apudan salonon.

Ĉambro de reganto (nur por rigardi)

La privata ĉambro estas ekipita per unika hispandevena skribotablo. La patrino de la lasta edzino de Vilém Polyxena estis hispanino, tial aperas la hispana stilo.

La lepora ĉambro

(ankaŭ kortegana, oficira). La ĉambro nomiĝas laŭ la surplafona bildo de tri leporoj, ligitaj per la oreloj. Krome aperas pluaj ĉasmotivoj. La atenton kaptas ankaŭ la bildo de elefanto dekstre. Liaj okuloj ĉie akompanas vin. La ĉambro servis por ĉasistoj, iam ankaŭ por manĝi. Sur la tabloj staras germandevena ceramiko.

Unika estas la lustro, kopio de iam ŝatataj t.n. norimberkaj aŭ kornaraj lustroj. Temas ŝajne pri unusola preciza kopio, kreita ĝuste por tiu ĉi kastelo. Ĝi konsistis el kornaro cerva, alka aŭ alia, kompletigita per iu mita virina figuro, ofte marvirino.

Hodiaŭ la ĉambro estas tiu lasta, tamen ĉiujare ni planas aldoni du pluajn ĉambrojn kaj en la jaro 2011 alireblos espereble la tuta kastelo.

Kastelo Kratochvíle - ĉiĉerona teksto

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Mon, 10 Aug 2009 19:58:00 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

http://www.ipernity.com/doc/tuurq/5640853

Bonvenon en Netolice

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Sun, 02 Aug 2009 19:55:17 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Nohavica triafoje

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Sun, 02 Aug 2009 19:03:20 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Post kelkaj monatoj aperas E-lingvaj kantotradukoj de la fama ĉeĥa kantisto Jarek Nohavica: http://www.nohavica.cz/cz/tvorba/preklady/esp/texty_index_esp.htm Eĉ pli gravas, ke E-o aperas samrange inter aliaj lingvoj, bedaŭrinde ŝajnas, ke nur en la ĉeĥa. Fakte ĝi pleje gravas ĉe ĉeĥa kantisto.

Antologio de roma prozo

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Thu, 30 Apr 2009 14:35:31 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Denove mi ne sukcesis aperigi la verkon tuta, iu parto mankas. ŝajne pro troa grandeco. Se vi volas finlegi, bonvolu alŝuti la dosieron en miaj dokumentoj: www.ipernity.com/doc/tuurq/3693780 aŭ legi ĉi tie: http://docs.google.com/Doc?id=dhfpr772_1cndxd8cp

Antologio de roma prozo

G. P.

junio 1962

„Roma literaturo staras ĉeflanke de la greka kiel ĝia malpli aĝa fratino; ambaŭ okupas la plej elstaran lokon inter ĉiuj konataj literaturoj; ili estas du prapatrinoj de la hodiaŭaj literaturoj, prapatrinoj kaj tamen eterne junaj.“ (Birt).

La literaturo de grekoj ekestis jam ĉe la tagiĝo de ilia historio, dum ke ĉe la romanoj forpasis preskaŭ 500 jaroj antaŭ ol evoluis la unuaj komencoj de ilia literaturo.

La romanoj estis komence terkulturistoj kaj soldatoj. Ilia karaktero estis serioza ĝis pedanta seniluzieco kaj praktika ĝis egoismo. La lingvo de la romanoj taŭgis por politika intertraktado, sed neniam estis uzata por la esprimado de filozofiaj kaj sciencaj ideoj. La poezion ili longdaŭre rigardis kiel aferon por la vivo senutilan. Kato nomis poetojn maldiligentuloj kaj ankoraŭ Ovidio plendas:

„Kial vi, envio morda, diras ke mi maldiligentas

kaj ke la poemoj estas nura frukto de senagem´?“

La romanoj sinsekve okupis urbojn de la Granda Greklando. Kaj tiamaniere ili, kiuj parolis la malmulte evoluintan lingvon de malgranda itala distrikto, fariĝis la politikaj estroj de Mediteraneo, kiu kulture montriĝis la greka lago. Pro tio la kulturo de la roma mondo baldaŭ iĝis dulingva. Kiu volis esti opiniata kultura homo, tiu nepre devis lerni la grekan lingvon kaj male la grekoj lernis la lingvon de sia roma estro. Ne estas mirige ke la literaturo de la romanoj formiĝis laŭ la greka modelo.

Sed estus malĝuste kaj maljuste rigardi la roman literaturon kiel fidelan imitaĵon de la greka. La romanoj jam ekde la komenco tion, kion transprenis en interligiteco kun siaj ideologiaj interesoj kaj sia kultura tradicio, akomodadis al siaj bezonoj kaj disvolvis laŭ la specifaj apartaĵoj de sia historio. Ili spirite kreskis per la klopodo pri la digesto de malpropra kulturo, sed elektis al si el ĝi sole tion, kio respondis al iliaj intencoj.

Tiel estiĝis aparta stilo de la roma literaturo, direktiĝanta laŭ propraj leĝoj, en kiu la romanoj ofte anstataŭigis la grekajn facilecon kaj elegantecon per seriozeco kaj digneco. Laŭ enhavo konservis al si la plej grandan sendependecon roma prozo, sekvanta praktikajn celojn.

La signifo de la roma literaturo por la posta eŭropa literaturo estas donita per la historia rolo de Romo en la kultura evoluo de la eŭropa okcidento. La roma literaturo estas ponto inter la greka literaturo kaj la okcidenteŭropa. Ankaŭ en la epoko de la renesanco kaj en la 17a kaj 18a jarcentoj la greka literaturo estis transprenata en Eŭropo pere de la roma. La roma dramverkisto Seneko pli multe influis ol Esĥilo, Sofoklo kaj Eŭripido, la Eneido de Vergilio pli ol la poemoj de Homero.

La roma literaturo laŭkutime dividiĝas en kvin epokojn:

1/ la plej malnova epoko /ĝis 240 a.K./,

2/ la arkaika epoko /ekde 240 ĝis 81 a.K./,

3/ la ora epoko:

a/ la tempo de Cicero – disfloro de la roma prozo /81 ĝis 43 a.K./,

b/ la tempo de Aŭgusto – disfloro de la roma poezio /43 a.K. ĝis 14 p.K./,

4/ la arĝenta epoko ĝis la morto de imperiestro Trajano /14 p.K. ĝis 117 p.K./,

5/ la malfrua imperiestra epoko /117 p.K. ĝis 476 p.K./.

El la unua epoko konserviĝis nur citaĵoj ĉe la postaj verkistoj, el la dua kelkaj komedioj kaj fragmentoj.

En la unua duono de la ora epoko kulminis retoriko /Cicero/ kaj historio /Salustio/, kiel vera poeto de ĉi epoko povas esti rigardata Katulo. La dua duono naskis klasikajn verkojn poeziajn de elstaraj poetoj /Vergilio, Horaco, Ovidio/.

Dum la arĝenta epoko la poezio iĝis retorika kaj la prozo poezia. La stilo de ĉi epoko montras la ekscititan streĉon, sub kiu la tiamaj homoj vivis. En la poezio distingiĝis Marcialo per siaj epigramoj kaj Tacito atingis la apogeon de la historiista arto.

En la daŭro de la kvina epoko ekestis provincaj literaturoj kaj la latina lingvo forte perdadis sian purecon. Dum ĉi epoko efektive prosperis nur la juroscienco kaj teologio, en la historia scienco eminentiĝis Amiano Marcelino, la digna posteulo de Tacito.

Ĉi tiu modesta antologio prezentas fragmentajn specimenojn el verkoj de 28 romaj prozistoj el la tria, kvara kaj kvina epokoj. La elekto unuarange priatentis kiom eble interesan enhavon de la elmontraĵoj.

GAIUS JULIUS CAESAR

/100 – 44/ Devenis el malriĉiĝinta oldroma familio kaj trairis la tutan skalon de ŝtatvira kariero. En jaro 60 li iĝis membro de la unua triumviraro, dum jaroj 58 – 51 administris Gallion, en la dua intercivitana milito /49 – 45/ venkobatis sian rivalon Pompejon, iĝis aŭtokrato kaj en jaro 44 estis murdita de respublikaj jeĵurintoj.

Cezaro estis ne nur elstara militestro, ŝtatviro kaj oratoro, sed ankaŭ eminenta verkisto, kvankam nur okaza: en sia verko „Comentarii de bello Gallico“ /Memoroj pri la Gallia milito/ li priskribis siajn militagojn en Gallio kaj en la dua verko „Comentarii de bello civilli“ /Memoroj pri la intercivitana milito/ sian batalon kontraŭ Pompejo.

La Memoroj pri la Gallia milito estas objektiva, senpartia rakontado kaj impresas kiel klara kaj interesa raporto de militista komandanto. Pri si mem Cezaro parolas en tria persono. Li priskribas ankaŭ la morojn kaj karakteron de fremdaj popoloj kaj ties regionojn, tiel ke lia verko prezentiĝas kiel signifoplena, aŭtentika literatura dokumento pri la antikva vivo de l´ okcidenta Eŭropo.

La lingvo de Cezaro distingiĝas per la sama pureco kiel tiu de Cicero, la kreinto de la Roma prozo, sed lia stilo estas pli preciza kaj pli klara. Ĝi malhavas ja ĉiujn retorajn ornamojn, sed ne noblan ĉarmon.

El ambaŭ liaj verkoj jen sekvaj fragmentoj:

Pri moroj de Galloj.

VI. 13. – 20.

13.En la tuta Gallio ekzistas nur du specoj da homoj, kiuj ĝuas iajn valoron kaj honoron. La popolo estas rigardata kiel preskaŭaj sklavoj, ĉar ĝi mem ne kuraĝas ion fari nek estas alprenata al ia konsilo. Tre multuloj, kiam ilin premas ŝuldoj aŭ grandaj impostoj aŭ maljustaĵoj ige de l´ pli potencaj, subiĝas al sklaveco ĉe nobeloj. Tiuj havas super ili ĉiurilate la samajn rajtojn kiel estroj super sklavoj. El la du klasoj unun konsistigas druidoj, la alian kavaliroj.

La druidoj aktivas ĉe diservoj, prizorgas oferojn publikajn kaj privatajn, eksplikas la religion. Granda nombro da junuloj kunvenadas al ili por lerni kaj alte ilin estimas. La druidoj nome decidas pri ĉiuj publikaj kaj privataj konfliktoj kaj kiam ia krimo plenumiĝis, kiam murdo okazis, kiam malpaco ekestis pro heredaĵo aŭ pro limoj, ili ankaŭ asignas rekompencojn kaj punojn. Se iu ne obeos ilian decidon, ili malpermesas partopreni en oferoj. Ĉi puno validas tie kiel la plej grava. Kiujn tia malpermeso trafis, tiujn oni opinias malpiuloj kaj krimuloj, tiujn ĉiu evitas, fuĝs for de kunveno aŭ interparolo kun ili, por ke la komunikiĝo ne alportu al li ian malutilon. Tiuj elĵetitoj, eĉ se ili pretendas ion pro sia rajto, ne reakiras la civitatan rajton, nek atingas ian rangon.

Inter ĉiuj druidoj estre staras unu, kiu ĝuas ĉe ili la plej altan aŭtoritaton. Post lia morto okupas lian lokon tiu, kiu per indeco elstaras super la ceteruloj, aŭ, se pli da egalaj, decidas pri la estreco loto, iam eĉ perarmila lukto. En fiksa printempo la druidoj kunvenas sur sankteca loko en la teritorio de l´ Karnutoj, kies regionon oni rigardas centro de l´ tuta Gallio. Tien alvenas ĉiuj, kiuj havas konfliktojn kaj obeas iliajn decidojn kaj verdiktojn.

Oni supozas, ke la doktrino de l´ druidoj estis elpensita en Britanio kaj de tie alportita en Gallion. Ankoraŭ nuntempe tiuj, kiuj volas pli funde ekkoni la aferon, plejparte foriĝas en Britanion por lerni.

14. La druidoj havas nenion komunan kun milito nek pagas impostojn kiel la ceteruloj kaj estas liberaj de l´ militservo kaj de ĉiuj publikaj devoj. La tiom grandaj privilegioj instigas multulojn, ke ili memvole alvenas en la lernejoj de l´ druidoj aŭ estas tien alsendataj de l´ gepatroj kaj parencoj. Laŭ onidiroj ili lernas parkere tie grandan nombron da versoj kaj tiel kelkiuj persistas en la lernado eĉ dum dudek jaroj. La druidoj ne permesas noti skribe la doktrinon, dum ke ili uzas la grekan skribon preskaŭ en ĉiuj ceteraj aferoj publikaj kaj privataj. Ŝajnas al mi, ke du motivoj ilin direktas: ili ne volas, ke la doktrino disvastiĝu inter la popolo kaj ke la lernantoj, fidante je la skribo, malpli ekzercu la memoron. Okazas al tre multuloj, ke ili, fidante je la skribaj notoj, neglektas la diligenton, lernadon kaj memoron.

La druidoj ĉefe volas persvadi ĉiun, ke la animoj ne pereas, sed postmorte transiras de unuj al aliaj. Laŭ ilia konvinko oni estas plejmulte per tio instigata al kuraĝo, kiam oni malatentas la morttimon. Krome ili multon meditas pri la steloj kaj ties movoj, pri grandoj de l´ universo kaj tero, pri esenco de l´ ekzistado, pri l´ forto kaj povo de l´ nemortemaj dioj kaj prelegas pri tio al la junularo.

15. La dua klaso estas kavaliroj. Laŭbezone kaj kiam ia milito eksplodas /antaŭ la alveno de Cezaro ĝi okazis preskaŭ ĉiujare, ĉar ili mem aŭ faris maljustaĵojn aŭ kontraŭbatalis la faritajn/,ili ĉiuj partoprenas la militon. Ĉiu el ili, ju pli li elstaras pro nobeleco aŭ riĉo, per des pli da subuloj kaj zorgantoj sin ĉirkaŭas. En ĉi ununura afero oni trovas plaĉon kaj povon.

16. La tuta Gallia popolo dediĉas sin eksterordinare al religiaj agoj. Tial tiuj, kiujn gravaj malsanoj trafis aŭ kiuj troviĝas en bataloj kaj danĝeroj, oferas homojn anstataŭ bestojn aŭ promesas tiajn oferaĵojn kaj uzas la druidojn kiel plenumantojn de ĉi oferoj. Oni kredas, ke la suvereneco de l´ nemortemaj dioj ne estas alimaniere repacigebla ol per oferado de homa vivo pro alia homa vivo kaj oni okazigas publike tiuspecajn oferojn.

Aliuloj posedas idolojn de nemezurebla grando, kies membrojn, kunplektitajn en vergaro, ili plenigas per vivantaj homoj; kiam oni ekbruligas ilin, la de flamoj ĉirkaŭitaj homoj eligas la animon. La ekzekutado de homoj, kaptitaj ĉe ŝtelo, rabo aŭ ia krimo, estas rigardata kiel agrabla al la nemortemaj dioj. Kiam ajn tiuspeca provizo elĉerpiĝas, oni ekzekutas eĉ senkulpulojn.

17. El la dioj la Galloj pleje estimas Merkurion, kies statuoj tie ekzistas en granda amaso. Lin oni konsideras la eltrovinto de ĉiuj metioj, en li oni vidas la gvidanton sur vojoj kaj militiroj kaj opinias, ke li plej potence influas la mongajnadon kaj negocajn entreprenojn. Post li oni plej multe adoras Apolonon, Marson, Jovon kaj Minervan. Pri tiuj oni kredas preskaŭ la samon kiel la ceteraj popoloj, ke Apolo forpelas malsanojn, Minerva instruas la komencaĵojn de metioj kaj artoj, Jupitero potencas ĉielulojn kaj Marso direktas militojn.

Al tiu lasta, kiam oni decidis batallukti, plejparte oferas la tutan militakiraĵon: la venkintoj oferas la kaptitajn animalojn kaj ĉion ceteran kunportadas sur unu lokon. En multaj komunumoj oni povas vidi sur sanktecaj lokoj amasojn de tiaj aĵoj. Ne okazas ofte, ke iu, malzorgante la religion, kuraĝus aŭ kaŝi hejme aŭ forporti ion el la kunmetitaj aĵoj; tielan agon oni punas plej severe per kuntortura morto.

18. La Galloj fanfaronas, ke ĉiuj devenas de la prapatro Dito kaj diras, ke la druidoj al ili tion konigis. Tial ili mezuras la longon de l´ tempo ne laŭ tagoj, sed laŭ noktoj; ili kalkulas la naskiĝtagojn kaj monat- kaj jarkomencojn tiamaniere, ke post nokto ĉiam sekvas tago.

Laŭ aliaj moroj ili diferencas disde la ceteraj popoloj versimile per tio, ke ili ne permesas al filoj proksimiĝadi publike al la patroj, escepte, post kiam ili atingis la aĝon, kapablan por la militservo. Oni opinias honto, se knabaĝa filo aperus publike apudflanke de l´ patro.

19. Kiom da mono viroj dote ricevas de siaj edzinoj, tiom de siaj havaĵoj ili kunigas post la takso kun la dotoj. La tutan monon ili prizorgas komune kaj la profitoj estas deponataj. Kiu el la edzoj postvivas la duan, ricevas la komunan monsumon de ambaŭ kune kun la antaŭaj profitoj.

La viroj havas povon super la vivo kaj morto kaj de la edzinoj kaj de la infanoj. Kiam mastro de pli elstara familio mortas, ties parencoj kunvenas kaj se la morto suspektindas, ili priesploras la edzinojn sklavmaniere. Se la kulpo pruviĝas, oni torturmortigas ilin per fajro kaj ĉiaj turmentiloj.

La aranĝo de la Gallaj enterigoj okazas grandioze kaj multelspeze. Oni ĵetas en fajron ĉion, kion laŭ onia opinio la mortintoj dumvive amis, ankaŭ bestojn. Eĉ ĝis nelonge antaŭ nia memoro sklavoj kaj protektatoj, pri kiuj oni sciis, ke ili estis amataj de l´ mortintoj, post la finiĝo de la decaj enterigaj ceremonioj estis samtempe forbruligitaj.

20. La komunumoj, pri kiuj oni juĝas, ke ili precipe konvene administras siajn aferojn, leĝe ordonas, ke ĉiu, kiu laŭfame aŭ laŭaŭde ekscios de l´ najbaroj ion, rilatan al la komunumo, anoncu tion al la ofico sen konigi ĝin al aliuloj, ĉar laŭsperte ofte neprudentaj kaj nespertaj homoj estas timigataj per falsaj sciigoj, alpelataj al ago kaj laŭ ili decidas pri la plej gravaj aferoj. La oficoj sekretigas kion ili trovas konvena kaj kontraŭe kion ili rigardas utila, publikigas al la popolo. Pri la komunumo paroli estas permesate nur en la kunveno.

Pri la morto de Pompejo

102. Cezaro, forlasinte ĉion, trovis konvena persekuti Pompejon, kien ajn tiu fuĝus, por ke li ne povu denove kolektadi aliajn trupojn kaj renovigi la militon. Laŭ tio, kiom da vojo li povis fari kun la kavalerio, Cezaro ĉiutage avancis kaj ordonis, ke unu legio sekvu lin per pli mallongaj marŝoj. En Amfipolo oni antaŭmetis en la nomo de Pompejo la ordonon, ke ĉiuj junaj viroj de ĉi provinco, la Grekoj kaj la Romaj civitanoj, kunvenu por ĵuri. Sed oni ne povis prijuĝi, ĉu Pompejo estis eldoninta la ordonon suspektdeturne por povi kiom eble plej longtempe kaŝadi la intencon je la plua forkuro, aŭ ĉu li klopodis posedi Macedonion per denova soldatvarbado, kiam neniu lin premis. Iunokte li mem ankriginte sian ŝipon albordiĝis, venigis al si siajn amikojn el Amfipelo kaj postulis monon por necesaj elspezoj. Eksciinte pri la alveno de Cezaro, li foriris de tiu loko kaj post kelkaj tagoj alvenis en Mitilenon. Haltigite de tempesto du tagojn, li aligis novajn rapidajn ŝipojn kaj forveturis en Cilicion kaj de tie al Cipro. Tiuloke li ekscias, ke post interkonsento de ĉiuj Antioĥanoj kaj Romaj civitanoj, kaj tie restadis pro komercaj aferoj, oni ekokupis la kastelon por povi lin forpeli kaj dissendis kurierojn al tiuj, kiuj rifuĝis en apudajn komunumojn, por ke ili ne alvenu al Antioĥio; se ili tion farus, ke ĝi estus kunligita kun granda vivdanĝero por ili. La samo okazis al L. Lentulo, kiu pasintjare aktivis kiel konsulo, ak al la estinta konsulo P. Lentulo kaj al kelkaj aliaj en Rodo. Tiuj fuĝante sekvis Pompejon kaj alveninte al la insulo, ne estis akceptitaj en la urbon kaj havenon. Post kiam oni elsendis al tiuj kurierojn por ke ili forlasu tiujn lokojn, ili kontraŭvole fornavigis. Kaj jam disvastiĝis en la komunumoj la famo pri la alveno de Cezaro.

103. Pompejo, sciiĝinte pri tio,prokrastis la intencon foriri en Sirion, enkasigis la havaĵon de l´ publika societo kaj prunteprenis monon de kelkaj privatuloj. Li enŝipigis grandan monpezon por militista bezono kaj du mil armitajn homojn, kiujn parte li mem arigis el sklavoj de l´ societo, parte komercistoj kolektis por li, opiniante ilin taŭgaj por la afero. Poste li foriris en Peluzion, kie hazarde ĉeestis reĝo Ptolemajo, laŭaĝe ankoraŭ knabo, kiu pere de grandaj armeoj kondukis militon kontraŭ sia fratino Kleopatra. Antaŭ kelkaj monatoj, helpate de siaj parencoj kaj amikoj, li forpelis ŝin el la lando. Kaj la bivako de Kleopatro troviĝis ne malproksime for de lia tendaro. Al tiu Pompejo anoncigis, ke pro gastamo kaj sia amikeco kun lia patro li estu akceptita en Aleksandrio kaj en sia malfeliĉo ŝirmata per lia helpo. Sed la delegitoj, plenuminte sian delegitan oficon, ekparolis iom pli libere kun reĝaj soldatoj transpreni kaj instigis ilin, ke ili liveru siajn servojn al Pompejo kaj ne malŝatu ties sorton. En tiu nombro troviĝis tre multaj soldatoj de Pompejo, kiujn Gabinio transprenis en Sirio el lia armeo, alkondukis al Aleksandrio kaj post la militfino restigis ĉe Ptolemajo, la patro de l´ junulo.

104. La amikoj de l´ reĝo, kiuj ties neplenaĝo administris la regnon, eksciis pri ĉi aferoj. Aŭ pro timo, kiel ili poste diradis, kaj pro timo de l´ reĝa armeo, ke Pompejo ekposedos Aleksandrion kaj Egipton, aŭ malŝatante lian sorton – kutime en malfeliĉo el amikoj iĝas malamikoj – ili respondis laŭŝajne korfavore al liaj delegitoj kaj invitis, ke li alvenu al la reĝo. Ili mem post sekreta konsiliĝo elsendis la reĝan prefekton Aĥilon, homon tre aŭdacan, kaj la militistan tribunuson L. Septimion por murdi Pompejon. Ĝentile de ili alparolite kaj lasinte sin delogi pro kvazaŭa konateco kun Septimio, kiu estis servinta ĉe li kiel oficiro en la milito kontraŭ marrabistoj, li enŝipetiĝis kun kelkaj siaj. Tie li estis murdita de Aĥilo kaj Septimio. Same L. Lentulo estis kaptita de l´ reĝo kaj murdita en arestejo.

Marcus Tullius Cicero

/106 – 43/ devenis el kavalira, sed ne multe bonstata familio, studis en Romo ĉe la plej bonaj juristoj kaj retoroj kaj sian studion pliperfektigis en Ateno kaj Rodo. Sian juristan kaj retoran karieron li malfermis en jaro 81 kaj dediĉis sin ankaŭ al kariero ŝtatvira. Li atingis sinsekve ĉiujn laŭleĝe destinitaj oficojn.

En la tempo de lia konsuljaro /63/ minacis la ribelo de Katilino, per kies subpremo Cicero gajnis grandajn meritojn pri la ŝtato, sed samtempe li estigis al si influajn malamikojn. Post la estiĝo de la unu triumvireco /60/ Cicero estis ekzilita, post du jaroj revenis Romon, sed neniam plu atingis potencan politikan influon. Kiam Cezaro estis murdita /44/, Cicero faris 14 „filipikajn“ paroladojn kontraŭ Marko Antonio, kiuj rezultiĝis, ke la senato proklamis Antonion malamiko al la patrio. Sed fine de jaro 43 establiĝis la dua triumvireco /Oktaviano, Antonio kaj Lepido/ kaj Cicero kiel miltaj aliaj kontraŭuloj de l´ triumviroj estis murdita.

Cicero estis la plej bona Roma retoro, granda scienculo kaj signifa politikisto. Li estas envere la kreinto de nova latina prozo. Sur lia tuta verko kuŝas la sigelo de lia personeco.

La rikolto de lia literatura agado estas ampleksa, konserviĝis liaj 58 paroladoj krom multnombraj fragmentoj, multaj verkoj retoraj kaj filozofiaj kaj riĉa korespondaĵo.

Sube estas prezentataj fragmento el lia dua filipika parolado kontraŭ Antonio kaj tri specimenoj el liaj verkoj filozofiaj.

La dua filipika parolado.

26 – 28.

26. Cezaro revenis el Aleksandrio, feliĉa, kiel almenaŭ al li ŝajnis, sed miaopinie neniu povas esti feliĉa, kiu estas la malamiko de l´ civito. Oni starigis lancon antaŭ la preĝejo de Jovo Statoro kaj la havaĵo de Gn. Pompejo la Granda estis elvokita – ho, mi malfeliĉa! Kvankam la larmoj elploriĝis, tamen la doloro daŭre enestas en mia koro – la havaĵo, mi diras, ke Gn. Pompejo la Granda estis elvokita per kruda voĉo de l´ elvokanto por esti vendata. En tiu sola kazo la vivito forgesis la sklavecon kaj ekĝemis; kvankam la mensoj estis sklavigitaj kaj ĉio katenita per timo, tamen per la suspiro la Roma popolo malstreĉis siajn sentojn. Ĉiuj atendis, kiu estas tiom malpia, tiom freneza, tioma malamiko al la dioj kaj al la homoj, kiu aŭdacas alveni al la krima aŭkcio kaj neniu sin trovis krom Antonio, malgraŭ ke tiom da homoj ĉirkaŭstaris la lancon, kiuj kuraĝus fari ĉion ajn alian; unusola li sin trovis, kiu kuraĝis tion, antaŭ kio la arogo de ĉiuj forfuĝadis kun hororo. Tiela do idioteco ekokupis vin, aŭ por pli bone diri, tiela furiozo, ke vi ne scias, ke unue kiel aĉetanto en aŭkcio, kvankam vi estas nobelo, kaj due kiel aĉetanto je havaĵo de Pompejo vi estas la objekto por malbenoj de la Roma popolo, ke vi estas la elĵetindulo, ke ĉiuj dioj, ĉiuj homoj estas kaj estos al vi malamikoj? Kaj kiom aroge la diboĉulo ĵetigis en havaĵon de l´ viro, pro kies sentimeco la Roma popolo iĝis pli terura kaj pro ties justeco pli aminda al la fremdaj popoloj.

27. Kiam li subite entrudis sin do en la havaĵon de l´ viro, li ĝojkriis kiel aktoro en farso: „ĵus mizerulo, subite riĉulo.“ Sed – kiel troviĝas ĉe iu poeto – „kiel akirite, tiel perdite“. Estas nekredeble kaj preskaŭ miraklo, kiamaniere kaj dum kiom da malmultaj mi ne diros monatoj, sed tagoj li fordiboĉis la tiom abundajn provizojn. Ekzistis grandega amaso da vino, rimarkinda malmanko de ilaro el senmiksa arĝento, pompaj tapiŝoj, multe da luksega kaj brilega meblaro multloke, ne ja kiel ĉe homo luksegama, sed tamen bonstata; el tio post kelkaj tagoj restis nenio. Kiu Ĥaribda estas tiom raba? Ĉu Ĥaribda, mi diras? Se ĝi ekzistis, ĝi estis sola besto; Oceano, mi ĵuras per dio, apenaŭ povus estis tiom rapide englutinta tiom da aĵoj, tiom disaj, deponitaj sur tiom distaj lokoj. Nenio estis fermita, nenio sigelita, nenio enskribita. La tutaj stokoj da vino estis disdonitaj al la plej fiaj homoj. Unun rabis aktoroj, la alian aktorinoj. La domo estis plenplena de ludantoj je ĵetkuboj, plena de ebriuloj. La tutajn tagojn oni trinkis kaj tio kelkloke; ankaŭ ofte aperadis – ne ĉiam ja feliĉas tiu homo – malgajnoj. Oni estus vidinta en la ĉambroj, kiel la litoj de sklavoj estas kovrataj per purpurkovriloj de Gn. Pompejo. Tial oni jam ne miru, ke la provizoj estis baldaŭ diboĉperditaj: ne nur heredaĵon de unu viro, eĉ se ĝi estus granda kia de ĉi tiu, sed la tutajn urbojn kaj regnojn li povus forkonsumi dum iom da tempo por tiela fiagado. Sed li alproprigis al si eĉ la domon kaj ĝardenojn. Ho, arogo senlima! Ĉu vi riskis eniri ankaŭ tiun domon? Vi transpaŝi tiun sanktecan sojlon? Vi montri vian malpuran vizaĝon al la penatoj de tiu domo? En la domo, kiun dum longa tempo neniu povis alrigardi, kiun neniu povis preteriri senlarme, en tiu domo vi ne hontas restadi tiom longe? Tamen nenio en ĝi ja povas esti al vi agrabla, kvankam vi stultas por ĉio.

28. Ĉu vi opinias, ke vi eniras domon vian, kiam vi ekvidas en antaŭĉambro tiujn ŝipbekojn? Ne, tio ne eblas. Ĉar, malgraŭ ke vi senprudentas kaj sensentas, tia kia vi estas, tamen vi konas vin kaj viajn aferojn kaj viajn homojn. Sed mi opinias, ke neniam dum maldormo nek dum dormo via menso povas trovi ripozon. Vi nepre devas, kvankam freneza vintineo, kia vi estas, vekiĝi kun hororo el la dormo kaj oftfoje dum maldormo timegigite forfuĝadi, kiam la figuro de tiu eminenta viro al vi aperos. Almenaŭ mi kompatas eĉ tiujn vandojn kaj tegmentojn, ĉar kion tiu domo foje alrigardis, nur purecon, kion, nur la plej bonan moron kaj la plej sanktecan disciplinon? Tiu viro, patroj kaj ĉesidantoj, kiel vi scias, estis tiom glora ekster la patrio, kiom admirinda hejme kaj ne meritis pli da laŭdo pro siaj agoj eksteraj ol pro sia ordo hejma: kaj en la domo de ĉi viro malĉastejoj anstataŭ dormoĉambroj, drinkejoj anstataŭ manĝoĉambroj. Sed ĉi tiu jam malkonfesas. Ne aldemandu – li iĝis honesta; li forsendis tiun sian aktorinon, li deprenis de ŝi ŝlosilojn laŭ la leĝoj de dek du tabuloj, li forpelis ŝin. Jen kiom ŝatinda civitano traplue, kiom honesta, en kies vivo ekzistas nenio pli honesta, ol ke li igis sin eksedzigi for de la aktorino. Sed kiom ofte li uzas la vortojn „kaj konsulo kaj Antonio“, tio estas, kvazaŭ li dirus: kaj konsulo kaj homo la plej senhonta, kaj konsulo kaj homo la plej fia. Ĉar kio alia estas Antonio? Ja se la digneco evidentiĝus en nomo, mi supozas, ke via avo iam estus nominta sin „kaj konsulo kaj Antonio“ – sed li neniam sin nomis tiel; tiel estus nominta sin ankaŭ mia kolego kaj via onklo, se vi ne estas unusola Antonio. Sed mi preterpasas ĉi pekojn, kiuj ne rilatas kun via agado, per kiu vi turmentis la civiton: mi revenas al via propra agado, tio estas al la intercivitana milito, kiu ekestis kaj estis incitita kaj entreprenita per via subteno.

El „Tuskulaj interparoloj“.

20. Kvardek du jarojn aŭtokratis en Sirakuzo Dionizio, kiu ekreĝis kiel dudekkvinjara. Kiom belan urbon kaj ankaŭ kiom riĉan ŝtaton li tenis en katenoj de sklaveco! Kaj tamen pri tiu viro, kiel ni legas, skribis bonaj verkistoj, ke li manĝis modeste, agis tre energie kaj diligente, sed ĉe tio havis malbonan kaj maljustan karakteron. Pro tio al ĉiuj, kiuj vidas la veran staton de l´ aferoj, tiu viro nepre devas prezentiĝi kiel tre malfeliĉa. Li nome ne atingadis ĝuste tion, kion li ekdeziris, eĉ ne tiam, kiam li opiniis esti ĉiopova. Li naskiĝis al honestaj gepatroj, devenis el majesta gento – malgraŭ ke pri lia deveno ĉiu rakontas alimaniere -, havis multajn intimajn amikojn inter la samtempuloj, komunikiĝis kun geparencoj kaj ankaŭ laŭ la greka moro estis en amrilatoj al kelkaj junuloj. Tamen li fidis al neniu el ili kaj komisiis sian personan gardon al tiuj, kiujn li elektis kiel sklavojn el servistejoj de bonstataj homoj, demetinte de ili la hontindan nomon de sklavoj, plue al kelkaj vagabondoj kaj krudaj barbaroj. Tiel ĉi li mem kvazaŭ malliberigis sin pro sia regavido kaj superemo. Eĉ al razisto li ne konfidis sian gorĝon, sed al siaj filinoj lernigis razi. La reĝidinoj sekve okupis sin per la malpura servista metio kiel razistinoj kaj tondis al la patro hararon kaj razis barbon. Kiam ili plenkreskis, li forprenis de ili razilojn kaj ordonis, ke ili forbruligadu per ardaj nuksoŝeloj liajn hararon kaj barbon. Kvankam li havis samtempe du edzinojn, sian samlandaninon Aristomaĥan kaj Dorkan el Lokri, li vizitadis ilin dumnokte tiel ke antaŭe dumvoje li mem ĉion traserĉis kaj traesploris. Sian dormoĉambron li ĉirkaŭigis per larĝa fosaĵo kaj transigis ĝin per ligna ponteto, kondukanta al la enirejo. Kiam ajn li fermis la pordon, li altiris ankoraŭ la ponton. Li eĉ ne kuraĝis suriri publikan parolejon kaj parolis al la popolo desur alta turo. Kaj kiam li volis pilkludi – tiun ludon li tre ŝatis – kaj formetadis sian tunikon, laŭdire li konfidadis al unu el siaj preferataj knaboj sian glavon. Foje iu el liaj amikoj ŝerce aldiris: „Vi konfidas al li ja vian vivon?!“ kaj la knabo ekridetis. Dionizio tuj ordonis ekzekuti ambaŭ, unu pro ke li montris la vojon, kiel oni povus lin pereigi, la alian, ĉar tiu per sia ekrideto aprobis la impulson. Sed poste li bedaŭregis la agon kaj nenion pli peze portis en sia vivo. Li elmortigis fakte kiun li estis tiom senlime amanta! Tiamaniere la pasioj de l´ homoj, kiuj ne estras sin, turniĝas en veran malon: al la unu oni subcedis, la alian refoje oni nepre devas kontraŭstari!

21. Sed ĝuste ĉi tirano vidigis mem, kiom malfeliĉega li estas. Unu el liaj amikoj, la flatulo Damoklo, parolante menciis liajn armeon, havaĵon, potencon, regnestran majestaton, senmezureblan abundon de ĉio en brila reĝa palaco kaj deklaris, ke sendube neniu estis kaj estas pli feliĉa. Tiam la tirano diris: „ Ĉu vi mem volus do, Damoklo, kiam ĉi mia vivo tiom senlime vin ĝojigas, prove gustumi ĝin kaj sperti mian feliĉon?“ Kiam tiu respondis, ke li tre dezirus ĝin, li ordonis meti lin en oran liton, kie estis sternita superbele teksita tapiŝo, dekorita per brilaj broditaj ornamoj; kaj li garnigis kelkajn tabletojn per oraj kaj arĝentaj vazoj de arta laboro. Poste li ordonis, ke elektitaj belaj junuloj stariĝu ĉirkaŭ la tablo, kaj ke ili je gesto de Damoklo – senĉese sekvante lin per la okuloj – lin priservadu senhalte. Troviĝis tie sufiĉego da pomadoj kaj florkronoj, oni ekbruligis bonodoran incenson, primetis la tablon per la plej eskvizitaj delikataĵoj. Damoklo ŝajnis al si tre feliĉa. Meze de ĉi pompo la tirano tamen igis mallevi de la inkrustita plafono ĉevalharegon kun nuda brilanta glavo, por ke ĝi pendu rekte super la nuko de l´ feliĉulo. Tiu pro ĝi jam ne vidis belajn servistojn nek la artan arĝenton nek manetendadis je la plado, la florkronoj mem defaladis desur lia kapo. Poste li urĝe petis la tiranon, ke tiu permesu al li foriri, ĉar li jam ne plu deziras esti feliĉega. Ĉu ne estas evidente, ke la tirano volis videble montri, ke entute ne povas esti feliĉega tiu, kiun la timo senĉese priminacas? Kaj li eĉ ne kapablis reveni al justeco kaj redoni al la civitanoj liberon kaj rajtojn. Ĉar li kiel knabo en ankoraŭ senzorga aĝo implikiĝis en tielaj eraroj kaj plenumis tielajn agojn, ke li ne povis esti savita, eĉ se li komencus esti menssana.

22. Sed kiom amare li deziris la amikecon kun homoj, kies nefidelecon li pritimis, li montris je du konataj Pitagoraj adeptoj, el kiuj unun li akceptis kiel garantiulon en mortpuna okazo; la dua por savi sian garantianton alvenis je la destinita horo al la ekzekuto. Tiam la tirano elvokis: „Mi dezirus esti akceptita de vi kiel la tria amiko!“ Kiom granda estis por li la malfeliĉo, ke li devegis malhavi kontakton kun amikoj, avantaĝojn de l´ societa vivo kaj entute amikan interparoladon! Kaj tamen li estis homo klera kaj ekzercita ekde sia infanaĝo en noblaj sciencoj kaj artoj! La muzikon li amegis kaj estis ankaŭ tragika poeto – kiom bona, tio ne gravas, ĉar en ĉi arto kvazaŭe pli ol en aliaj plaĉas al ĉiu la sia. Mi ne ekkonis ĝis nun poeton, - kaj mi tamen estis intima amiko de Akvino – kiu ne ŝajnus al si mem la plej bona. Tiel statas la afero: vin ĝojigas la via, min la mia. Sed por reveni al Dionizio – al li malestis ĉia nobleco kaj subtileco de l´ societa vivo. Li vivis kune kun forkuriĝintaj sklavoj, krimuloj, barbaroj. Kiel amikon li ne opiniis iun, kiu estis inda je libero kaj entute volis vivi libere.

23. Kun la vivo de ĉi viro vere mi jam ne komparos – ĉar oni ne povas elpensi ion pli abomenindan, pli mizeran, pli kondamnindan – la vivon de Platono kaj Arĥito, la kleraj kaj tre saĝaj viroj. El la sama urbo mi alvokos hometon de malalta deveno, mi alvokos lin for de lia amuzo per gerometraj bildetoj, kijn li skizas per stangeto en vitra polvo. Li vivis multajn jarojn poste – Arĥimedo. Kiel kvestoro mi trovis lian tombon. Eĉ la Sirakuzanoj mem ne sciis pri ĝi, male ili asertis, ke ĝi ne ekzistas. Mi trovis ĝin; ĝi estis ĉirkaŭe tute surkreskita de arbustaĵo kaj dornaĵo. Mi sciis nome kelkajn versojn, „senarojn“, pri kiuj mi aŭdis, ke ili laŭdire estas surskribitaj sur lia tomboŝtono. Kaj tiuj indikis, ke sur la tombo staras globo kun cilindro. Kiam mi priesploris funde ĉion – apud la Agrigenta pordego troviĝas fakte tre multaj tomboŝtonoj – mi ekobservis koloneton, ne tre elstarantan super la arbustaĵo kaj sur ĝi globon kaj cilindron. Tuj sekve mi diris al la Sirakuzanoj – kunestis nome kelkaj ĉefuloj – ke miaopinie mi trovis kion mi serĉas. Ili venigis tien multajn homojn kun sikloj kaj tiuj trahakis la arbustaĵon kaj purigis la lokon. Post kiam la aliro al la tombo liberiĝis, ni alpaŝis de antaŭe la soklon de l´ tombaĵo. Sur la antaŭa flanko aperis surskribo kun parto de versoj proksimume duone defrotitaj. Tiamaniere la plej majesta Greka urbo kaj foje ankaŭ la plej klera eĉ ne estus sciinta pri la tombaĵo de sia plej psrita civitano, se ne instruus ĝin iu viro el Arpino.

Lelio aŭ diskuto pri amikeco.

13. Estu do destinita kiel la unua leĝo de l´ amikeco, ke oni petu de l´ amiko nur honestaĵojn, ke oni faru al ´ amiko nur honestaĵojn, ke oni ne atendu, ĝis kiam oni estos petata. Onia komplezo estu ĉiutempe preta, hezitemo ne havu ĉi tie lokon; oni kuraĝu konsili ĉiam libere. En la amikeco plej multe validu la aŭtoritato de l´ amikoj, al oni bone konsilantaj, kaj tiun oni uzu por averti ne nur sincere kaj malkaŝe, sed ankaŭ energie, se la cirkonstancoj tion necesigas. Tiu aŭtoritato estu ankaŭ obeata, se oni ĝin aplikas.

Kelkaj viroj, kiu – kiel mi aŭdas – estas rigardataj en Greklando saĝaj, havis pri la amikeco iom mirigajn opiniojn. Ankaŭ nenio ekzistas, kion ili funde ne pritraktus kaj primeditus. Ili asertis, ke oni evitu la tro intimajn amikecojn, por ke unu homo ne bezonu antaŭtimi pro homoj multaj. Ĉiu laŭdire estas ja sata, eĉ pli ol sata je siaj propraj zorgoj kaj estas do tre malfacile okupiĝi ankoraŭ pri la malpropraj aferoj; plej konvene estas posedi la katenojn de l´ amikeco tre liberaj, por ke oni povu laŭplaĉe ilin altiri aŭ maltiri. Laŭ ilia opinio la ĉefa kondiĉo de l´ feliĉa vivo estas la senzorgeco kaj tiun ne povas ĝui onia spirito, se iu suferas iel pro pluraj homoj.

Aliuloj laŭdire diras kaj tio estas ankoraŭ pli nehumana (tiun aferon mi antaŭnelonge aludis), ke la amikeco estas elserĉandenda nur pro la propraj ŝirmo kaj helpo kaj ne pro la alklino kaj malegoisma amo. Tial laŭdire elserĉadas amikecon precipe tiu, kiu malhavas en la vivo firman apogon, materialajn rimedojn kaj fortojn. El tio venas, ke malfortaj virinoj elserĉadas la ŝirmon de l´ amikeco pli ol viroj, malriĉaj homoj pli ol la bonstataj, malfeliĉuloj pli ol tiuj, kiujn oni rigardas feliĉaj.

Kiom superbela saĝo! Ŝajnas fakte, ke tiuj, kiuj forigas el la vivo la amikecon, super kiu oni posedas de l´ nemortemaj dioj nenion pli bonan, nenion pli agrablan, forigas for de l´ mondo la sunon. Kia efektive estas tiu ilia senzorgeco? Ĝi estas ja laŭŝajne alloga, sed reale multrilate forĵetinda. Ne estas tamen ĝuste, se oni ne faros iajn honestajn aĵon aŭ agon aŭ ĉesigos ion, kion oni faris, nur pro tio, ke oni ne estu ĝenata de zorgoj. Se oni fuĝas antaŭ zorgo, oni nepre evitas ankaŭ virton, kiu kun kvazaŭa prizorgo necese devas malsati kaj malami siajn kontraŭaĵojn samkiel justeco malamas maljustaĵon, modereco senbridon kaj kuraĝeco malkuraĝon. Kaj tiel oni povas ĉirkaŭ si vidi, ke justuloj plej multe sentas doloron pro maljustaĵoj, kuraĝuloj pro malkuraĝaĵoj kaj moraluloj pro hontindaĵoj.

Tio do estas la ĉefa eco de l´ bone fondita spirito, ke ĝi ĝuas agojn bonajn kaj samtiel afliktiĝas pro ilia malo. Tial se animdoloro ekkaptos homon saĝan kaj tiu certe lin ekkaptos, se oni ne kredas, ke el lia interno estis elprenegita homa sento, kial oni tute ekstermu la amikecon el la vivo, eble nur, por ke ni ne bezonu sperti pro ĝi iajn malfacilaĵojn? Se oni forigas el la vivo animemociojn, kia do estas la diferenco, mi ne diras inter besto kaj homo, sed inter homo kaj trunkstumpo, ŝtono aŭ io simila?

Oni ne devas ankaŭ priatenti tiujn, kiuj diras, la virto estas malmola kaj kvazaŭ elfera. Kaj kontraŭe ĝi estas tiom en multaj aferoj, kiom aparte en l´ amikeco mola kaj cedema, tiel ke homo, plenigita de l´ virto, ekĝuas plezuron pro feliĉo de l´ amiko kaj afliktiĝas pro lia malfeliĉo. Tial ankaŭ la angoro, kiun oni devas ofte sperti pro la amiko, ne pezas tiom, ke ĝi povu forpuŝi la amikecon el la vivo kaj samtiel ne eblas, ke estu rifuzataj la virtoj pro ke ili eble iom kunportas multnombrajn zorgojn kaj malfacilaĵojn.

Kato pliaĝa pri maljunaĝo.

7. Sed dum la maljunaĝo malfortiĝas la memoro! Mi kredas, ke tiel okazas, se oni ĝin ne ekzercas aŭ se oni denature estas iom malsaĝa. Temistoklo memoris eĉ nomojn de ĉiuj civitanoj. Ĉu vi opinias do, ke li, maljuniĝinte, salutadis Aristidon kiel Lizimaĥon? Ankaŭ mi konas ne nur tiujn, kiuj vivas nuntempe, sed same iliajn patrojn kaj avojn. kaj kiam mi legas surtombajn surskribojn, mi ne timetas, ke mi perdas la memoron, kiel oni diras. Ja ĝuste dum la legado je tiuj mi rememoras la mortintojn. Envere ankaŭ mi ne aŭdis, ke iu oldulo forgesis, kie li estis enfosinta sian trezoron. La olduloj memoras ĉion, kion ili prizorgas: la fiksitan tribunalan terminon, la nomojn de siaj ŝuldantoj kaj kreditoroj. Kaj kion juristoj? Kion pontifikoj? Kion aŭguroj? Kaj kion maljunaj filozofoj? Kion ĉion ili memoras! Al oldaj homoj restas la animaj kapabloj, se nur plu daŭras iliaj agema intereso kaj fervoro. Kaj tio validas ne nur pri viroj gloraj, kiuj pro siaj oficoj estas estimataj kaj ŝatataj de l´ publiko, sed ankaŭ en la privata kaj trankvila vivo.

Sofoklo verkis tragediojn ĝisfine de sia alta aĝo. Kaj kiam ŝajnis, ke li neglektas pro ĉi laboro la familian havaĵon, liaj filoj ekakuzis lin ĉe tribunalo, por ke la juĝistoj senigu lin kiel spiritmalfortan je la administrado al la familia havaĵo. Ankaŭ ĉe ni ekzistas simila kutimo, ke oni eliminas el la havaĵadministrado la patrojn, kiuj mise mastrumas. Tiutempe onidire la aminda oldulo antaŭlegis al la juĝistoj dramon, kiun li havis enmane kaj ĵus finverkis – estis teatraĵo Edipo en Kolono – kaj tuj li pridemandis ilin, ĉu la poemo aspektas kiel verko de konfuzito. Post la antaŭlegado Sofoklo estis malkondamnita per la decido de l´ juĝistoj.

Ĉu la maljunaĝo eldevigis tiun viron ĉesigi la agadon, ĉu ĝi emigis al tio Homeron, Heziodon, Simonidon kaj Steziĥoron, ĉu ankaŭ tiujn, kiujn mi nomis jam antaŭe, Izokraton, Gorgion, ĉu la glorajn princojn inter la filozofoj Pitagoron, Demokriton, Platonon, Ksenokraton, ĉu fine Zenonon kaj Kleanton aŭ tiun filozofon, kiun ankaŭ vi vidis en Romo, Diogenon Stoikon, ĉu ĉi ĉiujn elstarajn la maljunaĝo eldevigis, ke ili eksilentu kaj ĉesigu siajn studojn? Ĉu la scienca agado ne daŭris ĉe ĉiuj ĉi viroj same tiom longe, kiom ilia vivo? Kaj por ne paroli plu pri la klopodoj kaj studoj, kiujn la dioj inspiris al homoj, mi povas nomi el la sabina regiono Romajn kampulojn, miajn najbarojn kaj amikojn. Dum ilia foresto oni preskaŭ neniam faras iajn iom gravajn laborojn, greno nek semiĝas, nek falĉiĝas, nek grenejiĝas. Sed kompare kun aliaj laboroj tio ne estas tiom stranga. Neniu sentas sin efektive tiom maljuna, ke li ne opinius, ke li ne povus ĉi tie vivi ankoraŭ pluan jaron. Ili eĉ ĝuste kaj diligente laboras ankaŭ en tiuj aferoj, pri kiuj ili scias, ke el tiuj ili mem neniam profitos. „Ili plantas arbojn, por ke tiuj utilu al la venonta generacio“, tiel diras la aminda Statio en siaj Kunuloj el junaĝo. Envere ankaŭ ĉiu kampulo, eĉ se li estus jam maljuna, ne ŝanceliĝas prirespondi la demandon, por kiu li ilin plantas: „Por la nemortemaj dioj, kiuj deziris, ke mi ne nur transprenu ĉi havaĵon de miaj antaŭuloj, sed ke mi ĝin ankaŭ transdonu al miaj posteuloj.“

Gaius Sallustius Crispus

/86 – 34/ apartenas al la plej bonaj Romaj historiistoj. Post sia facilanima junaĝo li dediĉis sin al politika kariero kaj plenumis diversajn oficojn. En jaro 50 li estis eksigita el la senato pro diboĉa vivmaniero. Post kelkaj jaroj Cezaro rehonorigis lin kaj komisiis al li por administri la provincon Afriko, kie Salustio per ĉantaĝo akiris riĉegon.

Kiam Cezaro mortis /44/, Salustio rezignis pri la politika agado kaj dediĉis sin al historia verkado. Li verkis du monografiojn, unu pri la ribelo de Katilino /Bellum Catilinae/, unu pri la milito kontraŭ la numida reĝo Jugurto / Bellum Jugurthinum/. El lia kvinlibra historia verko, priskribinta la okazintaĵojn dum 12 jaroj /78 – 67/ nia tempo konas nur kelkajn fragmentojn; ambaŭ monografioj konserviĝis.

Salustio klopodis pri objektiveco, lia rakontado estas tramiksita per meditado, paroloj, naturpriskriboj kaj bontrafaj karakterizoj. Pro sia klara, konciza kaj rava stilo li iĝis modelo por ĉiuj posttempaj historiistoj, antaŭ ĉio por Tacito. Jen la komenco de lia biografio:

La milito kontraŭ Jugurto.

1. Malprave la homa raso priplendas sian naturecon, ke ĝi malfortas kaj mallonge daŭras kaj tiamaniere pli vere regatas de hazardo ol de l´ morala forto. Ĉar male oni trovus per matura primeditado, ke nenio alia pli grandas kaj pli elstaras kaj ke al la natureco malestas pli da homa diligento ol la forto kaj tempo.

Sed la spirito estas la gvidanto kaj estro de l´ vivo de l´ mortidevuloj. Kaj tiam tiu postiras la gloron laŭ la vojo de l´ virto, ĝi estas plenskale potenca kaj multpova kaj glora kaj ne bezonas eksteran feliĉon – fakte ĉi tiu ne povas al iu doni nek de iu forpreni la honestecon, diligentecon kaj aliajn bonajn proprecojn. Sed se ĝi, suratakite de malbonaj deziregoj je mallaboro kaj voluptoj, ĵetas sin en pereon post momenta ĝuo de detrua pasio, tiam oni priplendas la malforton de l´ natureco, kiam en senforteco diskuras la fortoj, tempo kaj talento; ĉiu deĵetas sian propran kulpon sur la cirkonstancojn.

Sed se la homoj tiom prizorgus aferojn bonajn, kun kioma fervoro ili pristrebas aferojn nekonvenajn, tute neutilajn kaj multfoje eĉ danĝerajn, ili ne estus regataj tiom de hazardaj okazaĵoj, kiom pli vere la okazaĵoj de ili, kaj ili alĝisus tian gradon, ke el la mortidevaj estuloj ili iĝus eternaj pro la gloro.

2. Ĉar kiel la homo konsistas el korpo kaj animo, tiel ĉiuj aferoj kaj ĉiuj niaj klopodoj akordiĝas, unuj kun la natureco de l´ korpo, la aliaj kun la natureco de l´ animo. Tiel beleta staturo, granda riĉo, al tio korpa forto, kaj ĉiuj aliaj tielaj preferaĵoj post nelonge forpasas; sed bonegaj animagoj estas nemortidevaj samkiel la animoj. Entute la donacoj de l´ korpo kaj de l´ fortuno posedas kaj komencon kaj finon kaj ĉio, kio ekestas, malaperas, kaj kio elkreskas, formortas. La nedifektebla kaj eterna spirito, la gvidanto de l´ homa raso, estas la moviga forto kaj estras ĉion, sed ĝi mem ne estas estrata.

Tiom pli multe oni povas do primiri la perversecon de tiuj homoj, kiuj fordonas sin al voluptaj ĝojoj kaj pasigas sian aĝon en diboĉemo kaj mallaboremo, dum ke sian spiriton, super kiu ekzistas nenio pli bona kaj pli majesta en la homa natureco, ili lasas stultiĝi pro neokupado kaj indiferenteco, precipe kiam ekzistas tiom multe da diversaj animagoj, per kiuj oni povas alĝisi la plej altan glorecon.

3. Sed inter tiuj la superaj oficoj civitanaj kaj militistaj, entute la tuta ŝtata administrado ne estas dezirindaj miaopinie eĉ minimume dum la nuntempo, ĉar parte oni ne atribuas al la morala kvalito honoroficojn, parte tiuj, kiuj atingas ilin per artifiko, ne estas sekuraj nek pro tio troviĝas en pli granda honoro. Perforte regi sian patrion aŭ sian propran sangon estas ja konsiderinde, eĉ se oni povus tiel kaj ĝustigus malordaĵojn, precipe pro ke ĉiuj ŝtatrenversoj estas la antaŭsigno de l´ sangverŝo, ekzilo kaj aliaj malamikaj agoj; sed senbezone strebi kaj per propra penado nenion alian meriti ol la malamon prezentiĝas kiel kulmino de l´ frenezo, escepte se nehonora kaj pereiga kaprico kaptus iun por kompromiti siajn honoron kaj liberon favore de l´ povo de kelkaj unuopuloj.

4. Cetere el aliaj okupoj, en kiuj oni laboras perspirite, unuarange la historia scienco estas multe utildona. Sed pro ke jam multuloj parolis pri ĝia bonegeco, mi opinias, ke mi povas preterlasi

Audacity

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Thu, 30 Apr 2009 06:44:48 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

http://docs.google.com/Presentation?id=dhfpr772_4frjbbwck

jam kelkfoje enmetinte la ligilon, mi ĉiam trovas ĝin ŝanĝita kaj senfunkcia. Ĉu iu havas similan sperton?

Gajo Julio Cezaro gugle

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Sat, 25 Apr 2009 16:46:08 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

http://docs.google.com/Doc?id=dhfpr772_2cp6384dq

Bonvolu atenti! Dávejte prosím pozor!

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Thu, 23 Apr 2009 18:41:21 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Tiun ĉi kapreolidon, apenaŭ pli grandan ol mia pantoflo, mi trovis en fosaĵo ĉe ŝoseo. Post kelkaj metroj kuŝis ĝia patrino kun la intestoj eligitaj el la ventro. Mi ne estas fakulo, do mi ne scias, ĉu la ido vere iam naskiĝis aŭ ĝi estis elpremita kun la intestoj kaj tuj mortis. Mi vidis nenian vundon.

Karaj aŭtostirantoj, veturantaj nokte, bonvolu rememori pri tiu ĉi povruleto kaj zorgeme atentu. La verdaj bestaj okuloj videblas ja longdistance. Se ni, homoj, kondutos ĉiam sen atenti la ceterajn, eble ni restos solaj ĉi tie.

Toto srnčátko, sotva větší než můj pantofel, jsem nalezl v příkopu u silnice. O několik metrů dál ležela jeho matka s vyhřezlými střevy. Nejsem odborník, nevím tedy, zda se to mládě vůbec někdy narodilo, nebo bylo při nárazu vytlačeno z matky spolu se střevy a ihned zahynulo. Neviděl jsem na něm žádné zranění.

Drazí řidiči aut, cestující v noci, vzpomeňte si prosím na toto ubožátko a dávejte pozor. Zelené oči zvěře jsou přece vidět na značnou vzdálenost. Budeme-li se my, lidé, chovat bez ohledu na ostatní bytosti, možná tu zůstaneme sami.

Nohavica kaj Esperanto duafoje

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Thu, 23 Apr 2009 13:55:53 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

De mia longjara amikino Pavla Dvořáková (www.ipernity.com/home/41057) mi ricevis jenan informon:

mi informas, ke sur la retpaĝo de unu el plej grandaj ĉeĥa nuntempaj

kantistoj Jaromír Nohavica aperis la unua esperanta traduko de lia kanto

FOKOJ. Se esperantistoj vizitos la paĝon, la administrantoj promesas

esperantigi la tutan paĝaron. Esperanto aperos apud ĉeĥa, pola, germana,

itala, angla kaj hungara.

Mi petas vizitu la paĝon kun la traduko:

www.nohavica.cz/_pl/tvorba/texty_pl/texty_jh.htm#FOKI

La kanton oni povas aŭskulti ĉe

www.nohavica.cz/_pl/novinky/nov_aktual.htm

klakante vorton "* posłuchać pieśni*" sur la lasta linio de la mesaĝo

datita 25.1.2009

eventualajn komentojn en Esperanto, la pola aŭ la ĉeĥa sendu al sinjorino:

Krystyna Tuliszka

polski @ nohavica.cz

Aldone mi informas, ke mi skribis rekte al s-ro Nohavica kaj petis lin, ke li aperigu la kantotradukon rekte en Esperanta sekcio (kreota), ne kaŝitan en la pola sekcio, kaj ricevis lian afablan respondon, ke li transsendas mian peton al sia retmastrumanto kaj promesas fruan solvon. Do ŝajnas, ke sufiĉas nur ankoraŭ kelkaj voĉoj por konvinki lin.

Plua traduko de alia lia kanto aŭdeblas kaj videblas jen: www.ipernity.com/doc/tuurq/4372111/in/album/53379

Veselé Velikonoce! Gajan Paskon!

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Sun, 12 Apr 2009 19:02:41 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Všem čtenářům a návštěvníkům přeji veselé Velikonoce. Já už jsem trochu slavil včera, hráli jsme s bratrem - dvojčetem na kytary v příjemné hospůdce.

Al ĉiuj vizitantoj kaj legantoj mi deziras gajan Paskon. Mi mem jam iom festis hieraŭ, kun mia frato - ĝemelo ni gitarludis en agrabla restoracio.

Dopis pro G. Erika, válečníka NATO - Letero al G. Erik, militisto de NATO

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Fri, 27 Mar 2009 17:13:50 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Zdravím, G. Eriku, ať jsi kdekoliv!

Jak se máš a jak se daří Tvojí rodině? Tvým dětem se daří dobře? Vyprávěls jim, cos dělal před deseti lety? Vědí, co se tenkrát odehrálo v Srbsku? Jestli už jsi na to zapomněl, připomenu Ti to.

Na jaře roku 1999, přesně 16. dubna, ve vesnici Ribnica (u Vranje) zahynula šestnáctiletá Irena Matičová. Zabila ji bomba NATO, na poli, při setí kukuřice. Na jejích nalezených zbytcích bylo německy psané poselství: „Potřetí... byl jsem okouzlen, když jsem tě spatřil... jsem G. Erik, Itálie.“ (Nevím, ze které země pocházíš, ale předpokládám, žes tu zprávu poslal z letadlové základny NATO v Avijanu. Tak jsem se o Tobě dozvěděla, neznámý. Tímhle způsobem jsi vlastně přiznal, válečníku z aliance NATO, žes ty civilisty v Srbsku vraždil schválně. Při „humanitárním bombardování“, jak jsi cynicky označil tohle neštěstí. Ani Orwell, ani obludný nacistický kaprál Hitler neznali takový pojem, Tvůj vynález.

Tys tedy vraždil děti, ženy, starce, nemocné... ve venkovských domech a dvorech, na polích a ve stájích, v nemocnicích a útulcích pro přestárlé, na ulicích a vesnických uličkách... Dělals to z velké dálky a výšky, ty válečnická bestie. Tvými „humanitárními bombami“ bylo tehdy zabito více než osmdesát dětí a ještě mnohem víc jich bylo zraněno a zmrzačeno. Zdálo se Ti někdy o nich, G. Eriku?

Víš vůbec o tom, ty hrdino, žes tehdy (3. května) zavraždil dvouletého Marka Simiče? Před jeho domem ve vesnici Novi Pazar, v prodejně chleba? Nebo si snad vzpomínáš na jedenáctiměsíční Bojanu Tošovičovou? Byla jen nemluvně, když jsi ji zavraždil (10. dubna) ve vesnici Merdare (u Kuršumliji). Tenkrát byly velikonoce, G. Eriku!

Měl by sis vzpomenout, jak zahynul šestiletý Branimir Stanijevič (z Alkesinacu). Zavraždils jej v mezinárodním osobním vlaku (12. dubna) v soutěsce Grdelica. Víš, že ten maličký kvůli Tvé bombě úplně shořel i se svými rodiči? Ani nemají hrob.

Věřím, že si pamatuješ, co se stalo v Ralje (u Bělehradu). Řekni mi, ty válečnická stvůro NATO, byl rodinný dům Pavlovičových armádním cílem? Tam jsi zavraždil (26. května) osmiletého Stefana a pětiletého Dejana. Ve spánku!

Proboha, musíš si přece pamatovat, ty velkomožný nadčlověče, tříletou Milicu Rakičovou z Batajnice (předměstí Bělehradu)? Člověče odporná, zabils ji v koupelně, když seděla na nočníku, zatímco její maminka pro ni připravovala postýlku na spaní. Ta maličká na nočníku byla Tvůj cílový objekt? Řekni, ty krvežíznivý zločinče!

Jistě jsi nezapomněl, co se stalo na můstku ve Varvarinu. Byla neděle, na nebi ani mráček. Byl svátek východní ortodoxní církve, Třech Svatých. Lidé se vraceli z kostela. Tam, na tom můstku, jsi zavraždil šestnáctiletou Sanju Marinkovičovou (30. května), studentku gymnázia s velkým talentem pro matematiku. Určitě jsi viděl, G. Eriku, jak se její stejně stará kamarádka Marina s nohou zlomenou ve stehně plazí k Sanjinu neživému tělu, aby ji dostala z rozvodněné řeky. Viděls to určitě, protože ses vrátil a bombardoval to místo ještě jednou.

Nepochybně si také vzpomínáš na albánské civilisty ve vesnici Meja (u Džakovice)? Představ si, G. Eriku, utíkali před Tvými bombami, ačkoliv jste veřejně mluvili o tom, že je vlastně chráníte. Také je jsi bombardoval (14. dubna). Většina z nich byla spálena a ani nebylo možné přesně určit počet zabitých dětí. Vzpomeň si, G. Eriku, jak jsi zavraždil pět chlapců (24. dubna) z albánské rodiny Kodža (u Kačaniku) kazetovými bombami. A stejný počet dětí z rodiny Kopola, které jsi zavraždil (1. května), když jeli autobusem přes vesnici Lužani. Musíš si přece vzpomenout, chlape, na jedenáctiletého pasáčka Kastrati Kujtniho, kteréhos zabil (26. května), když pásl ovce u Orahovace. Všichni byli Albánci!

Je vidět, žes zabíjel děti všude, bez výběru. Dostals za to nějaký řád, ty krvežíznivče? Bombardovals také v mé Černé Hoře. Ve vesnici Murino jsi zavraždil desetiletou Juliji Brudarovou, před očima její šestileté sestry Teodory. Teď sem přijeď a vysvětli Teodoře, ty bezcitné zvíře, proč jsi zavraždil její sestru? Udělej to G. Eriku, můžeš-li.

Přijeď sem, do Srbska, a zeptej se starého Vojislava Mitiče ze Surdulice, proč jsi zabil jeho tři vnuky (27. dubna)? Zeptej se také ve městě Niš, kolik lidí tam zahynulo (7. května) kvůli Tvým kazetovým bombám? A proč jsi tenkrát zavraždil těhotnou Ljiljanu Sapsičovou? Zeptej se, ty hajzle válečnická!

Říká se, že ty kazetové bomby a munice obohacená uranem jsou zakázány. Není to pravda, protože během takového velkolepého „humanitárního bombardování“je všechno dovoleno, což?

Může být, že by sis přál připomenout ještě další příklady Tvé válečné činnosti. Přeješ si to? Chceš, abych ukázala fotografie Tvých špatností? Ne, G. Eriku. Pro normální lidi tohle stačí. O Tvých hrdinských činech svědčí mnoho dětských hrobů po Srbsku, Černé Hoře a Republice Srbské. Také pomník věnovaný všem zahynuvším dětem, vztyčený v parku Tašmajdan v Bělehradě! Na něm je psáno: „Byli jsme jen děti“. Mrcho válečná, slyšíš bědování těch bezmocných dětí?

Stejně je všechno marné, protože Ty nejsi schopen ani položit jednu květinu u toho dětského pomníku jako výraz svého pokání. Evidentně tohle nedělají profesionálové, jejichž zaměstnání je - vrah dětí. Naopak, dál vraždíš nějaké jiné děti, někde jinde ve světě. I v jednadvacátém století. Všemocný vojáku NATO, ani ty zemřelé, ani ty přeživší děti Ti nikdy neodpustí. Nikdy, ty bezectná bestie!

www.ipernity.com/doc/bojana.balfirevic/4425571">Memorajxoplato al Milica Rakicx

www.ipernity.com/doc/bojana.balfirevic/4425520">Infanmonumento: Ni nur estis infanoj

Saluton Erik, kie ajn vi estas!

Kiel vi fartas kaj via familio? Ĉu bone fartas viaj infanoj? Ĉu vi parolis al ili kion vi farigis antaŭ dek jaroj? Ĉu ili scias kio okazis tiam en Serbio? Se vi forgesis, mi rememorigos trion al vi.

Printempe de la jaro 1999, precize la 16-an de aprilo de tiu jaro, en la vilaĝo Ribnica (apud Vranje) pereis deksesjara Irena Matiĉ. Ŝi pereis de NATO bombo, sur la plugkampo dum ŝi semis la maizon. Sur la restaĵpecoj de ĝi estis permane skribita mesaĝo: "La tria fojo...mi estis ravita vidi vin... mi estas G. Erik - Italujo." (Mi ne scias el kiu lando vi devenas, sed mi supozas ke vi sendis la mesaĝon el NATO-aerbazo Avijano). Tiam mi eksciis pri vi, nekonatulo. Tielmaniere vi agnoskis, militisto de NATO alianco, ke vi intence murdadis la civilulojn en Serbio. En "humana bombardado", kiel vi cinike nomis tiun malfeliĉon. Nek Orvelo nek monstra Nazikapolaro rememorus de tia nocio, de via invento.

Vi, do, murdadis la infanojn, virinojn, oldulojn, malsanulojn...en vilaĝaj domoj kaj kortoj, sur la kampoj kaj paŝtejoj, en la hospitaloj kaj olduldomoj, sur la stratoj kaj vilaĝstratetoj... Vi tion faris el la grandaj malproksimeco kaj alteco, ho vi, militistaĉo. De viaj "humanaj bomboj" tiam estis pereintaj pli ol okdek da infanoj, kaj multope pli granda nombro da infanoj estis vunditaj kaj kripligitaj. Ĉu vi iam sonĝas ilin, Erik?

Ĉu vi scias, ho heroaĉo, ke vi tiam (la 3-an de majo) murdis dujaran Marko Simiĉ? Antaŭ lia domo en Novi Pazar, en la panvendejo? Ĉu vi, eble, rememoras dekunumonatan Bojana Toŝoviĉ? Ŝi estis nur bebo kiam vi murdis ŝin (la 10an de aprilo) en la vilaĝo Merdare (apud Kurŝumlija). Estis Pasko, G. Erik!

Vi devas rememori kiel estis pereinta sesjara Branimir Stanijeviĉ (el Aleksinac). Vi murdis lin en la internacia pasaĝera trajno (la 12an de aprilo) en Grdelica krutvalo. Ĉu vi scias ke la etulo estis forbrulinta de via "humana bombo", kune kun siaj gepatroj, kaj ili eĉ ne havas la tombojn.

Mi kredas ke vi memoras, kio okazis en Ralja (apud Beogrado). Diru al mi, ho militistaĉo de NATO, ĉu la familia domo de Pavloviĉ estis armea celobjekto? Tie vi murdis (la 26-an de majo) okjaran Stefan-on kaj kvinjaran Dejana-on. Dum ili dormis.

Pro dio, vi devas rememori, ho potenculo, trijaran Milica Rakiĉ el Batajnica (el antaŭurbo de Beogrado)? Ho, homaĉo, vi murdis ŝin en la banejo dum ŝi sidis sur la infanujo, kaj ŝia patrino pretigis la liton por dormi. Ĉu la etulino sur la infanujo estis via celobjekto? Diru al mi, sangosoifanta krimulo.

Certe vi ne forgesis, kio okazis sur la ponteto en Varvarin. Estis dimanĉo, la tago estis sennebula. Estis kristanortodoksa festo Sanktaj Triuloj. La homoj revenadis el preĝejo. Tie, sur la ponteto, vi murdis deksesjaran Sanja Marinkoviĉ (la 30-an de majo), gimnazianinon kaj matematikan talenton. Vi certe vidis, ho Erik, kiel ŝia samaĝulino Marina, per rompita gambo, rampis al la senviva korpo de Sanja por savi ĝin el ŝvelita rivero. Vi ĉion vidis, ĉar vi denove bombardis tiun lokon.

Sendube vi rememoras de la albanaj civilanoj en la vilaĝo Meja (apud Ĝakovica)? Imagu Erik, ili fuĝis de viaj bomboj, kvankam vi publike parolis ke vi protektas ilin. Ankaŭ vi bombardis ilin (la 14an de aprilo). La plimulto estis forbruligita kaj ne eblas fiksi ĝustan nombron de la mortigintaj infanoj. Rememoru, Erik, kiel vi murdis kvin knabojn (la 24an de aprilo) de la albana familio Koĝa (apud Kaĉanik) per kasetaj bomboj. Kaj la saman nombron de la geknaboj de la familio Kopola, kiujn vi murdis (la 1-an de majo) dum ili vojaĝis per aŭtobuso tra la vilaĝo Luĵani. Vi devas rememori, ho la homaĉo, dekunujaran paŝtiston Kastrati Kujtni, kiun vi murdis (la 26-an de majo) dum la paŝtado de la ŝafoj apud Orahovac. Ili ĉiuj estas albanoj!

Estas videble ke vi murdadis la infanojn ĉie, sendistinge. Ĉu vi ricevis iun ordenon pro tio, ho sangosoifulo?

Ankaŭ vi bombardis en mia Montenegro. En la vilaĝo Murino vi murdis (la 30-an de aprilo) dekjaran Julija Brudar, antaŭ la okuloj de ŝia sesjara fratino Teodora. Alvenu nun kaj klarigu al Teodora, superhomaĉo, kial vi murdis ŝian fratinon? Faru tion, Erik, vi tion povas.

Alvenu ĉi tien, en Serbio, kaj demandu la oldulon Vojislav Mitiĉ el Surdulica, kial vi pereigis iliajn tri nepojn ( la 27-an de aprilo)? Ankaŭ demandu en urbo Niŝ, kiom da homoj estis pereintaj (la 7-an de majo) de viaj kasetaj bomboj? Kaj kial vi murdis tiuokaze gravidulinon Ljiljana Spasiĉ? Demandu, ho militistaĉo!

Oni diras, ke la kasetaj bomboj kaj urania municio estas malpermesitaj. Tio ne estas la vero, ĉar dum grandskala "humana bombardado" ĉio estas permesita, ĉu ne?

Povas esti, ke vi deziras prezenti ankoraŭ pli multe da ekzemploj de via militagado. Ĉu vi deziras tion? Ĉu vi volas, ke mi prezentu la fotografiojn de via malboneco? Ne, Erik. Ĉi tio estas sufiĉe por normalaj homoj. Pri via heroaj agoj atestas multaj infantomboj tra Serbio, Montenegro kaj Republiko Serba. Ankaŭ la monumento dediĉita al ĉiuj pereigitaj infanoj, kiu troviĝas en la parko Taŝmajdan en Beogrado! Sur ĝi estas skribite: "Ni estis nur infanoj". Ho, militistaĉo, ĉu vi aŭdas vekriojn de la senhelpaj infanoj?

Tamen ĉio estas vane, ĉar vi ne estas kapabla meti eĉ unu floron apud tiu infanmonumento, kiel signon de via pentado. Evidente tion ne faras la profesiuloj, kies profesio estas - la murdisto de la infanoj. Kontraŭe, vi daŭrigas murdadi iujn aliajn infanojn, en iuj aliaj lokoj en la mondo. Eĉ en la dudekunua jarcento.

Potenculo de NATO, nek mortintaj nek vivantaj infanoj indulgos al vi. Neniam, ho vi senhontulo!

Nohavica kaj Esperanto

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Wed, 25 Mar 2009 20:23:09 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Jen ligilo al la oficiala paĝaro de la konata ĉeĥa poeto kaj kantisto Jarek Nohavica: www.nohavica.cz/_pl/tvorba/texty_pl/texty_jh.htm . Lia paĝaro ekzistas en pluraj lingvoj. Hazarde alklakinte la pollingvan parton (mi tute ne scias la polan) surprizite mi trovis tie Esperantan subsekcion kun E-a traduko de unu lia kanto far Georgo Handzlik kaj mallongan artikolon pri li. Mi sendis al s-ro Nohavica retmesaĝon kun peto, ke li starigu memstaran E-lingvan sekcion, ne tiun kaŝitan en la pola parto. Se iu alia volus aldoni pluan voĉon por konvinki lin, ke valorus tia ŝanĝo, la peto certe pli multe efikus. Mi pensas, ke sufiĉas mencii ĉekomence Esperanton en ĉiulingva mesaĝo por veki atenton.

Ipernity česky - Ipernity ĉeĥlingve

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Tue, 24 Mar 2009 17:38:56 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Název říká vše - nedávno byl v Ipernity přidán další jednací jazyk - čeština. Trochu jsem na tom také pracoval.

La titolo diras ĉion - antaŭ nelonge al Ipernity estis aldonita plua traktlingvo - la ĉeĥa. Mi iom kunlaboris.

Jsem jenom obyčejný mužský - Mi estas nura ordinara viro

nobody@ipernity.com (Vladimír Türk*) — Tue, 24 Mar 2009 17:33:24 +0000

Vladimír Türk* has added a post:

Jsem jenom obyčejný mužský - a jako každý takový tvor jsem ješitný a rád se pochlubím. V posledním vysílání internetového rádia Varsovia vento viavento.republika.pl/aktuale/sonmaterialoj.htm zpívám a mluvím.

Mi estas nura ordinara viro - kaj kiel ĉiu tia kreitaĵo mi estas orgojla, sinplaĉema kaj ŝatas fanfaroni. En la lasta elsendo de la interreta radio Varsovia vento viavento.republika.pl/aktuale/sonmaterialoj.htm mi kantas kaj iom parolas.